હિંદુ ધર્મમાં મહાશિવરાત્રીના તહેવારનું અત્યંત ધાર્મિક મહત્વ છે. આ પવિત્ર દિવસે ભક્તો મહાદેવને પ્રસન્ન કરવા માટે જળ, દૂધ, બિલીપત્ર અને વિવિધ પ્રકારના મિષ્ઠાન અર્પણ કરે છે. જોકે, શિવલિંગ પર ચઢાવવામાં આવેલા પ્રસાદને ગ્રહણ કરવા બાબતે શ્રદ્ધાળુઓમાં હંમેશા દ્વિધા જોવા મળે છે. શિવ પુરાણમાં આ અંગે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું છે કે કયો પ્રસાદ ગ્રહણ કરવો જોઈએ અને કયો નહીં.
શિવ પ્રસાદનું મહત્વ અને ગ્રહણ કરવાના ફાયદા
શિવ પુરાણ અનુસાર, જે વ્યક્તિ નિયમપૂર્વક ભગવાન શિવની ભક્તિ અને વ્રત કરે છે તેણે પ્રસાદ અવશ્ય ગ્રહણ કરવો જોઈએ. એવું માનવામાં આવે છે કે શિવલિંગ પર અર્પણ કરેલા પ્રસાદના માત્ર દર્શન કરવાથી પણ વ્યક્તિના પાપ દૂર થાય છે, તો તેને ગ્રહણ કરવાથી અનેકગણું પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. જે શ્રદ્ધાળુ પ્રસાદને ગ્રહણ કરવામાં વિલંબ કરે છે અથવા તેનો અનાદર કરે છે તેને પાપ લાગે છે. શાસ્ત્રોમાં તો ત્યાં સુધી કહેવાયું છે કે શુદ્ધ મનથી શિવ પ્રસાદ ગ્રહણ કરનાર વ્યક્તિના ગંભીર પાપો પણ નષ્ટ થઈ જાય છે.
કયા શિવલિંગનો પ્રસાદ લેવાનું ટાળવું જોઈએ?
શિવ પુરાણના મંતવ્ય મુજબ, માટી અથવા પથ્થરમાંથી બનેલા શિવલિંગ પર ચઢાવેલો પ્રસાદ સામાન્ય મનુષ્યોએ ગ્રહણ ન કરવો જોઈએ. આ પ્રસાદ પર ભગવાન શિવના ગણ 'ચંડ'નો અધિકાર માનવામાં આવે છે. જ્યાં ચંડનો અધિકાર હોય તેવો પ્રસાદ લેવાથી જીવનમાં મુશ્કેલીઓ આવી શકે છે.
કયો પ્રસાદ ગ્રહણ કરવો છે અત્યંત શુભ?
અમુક વિશેષ પરિસ્થિતિઓમાં શિવલિંગ પરનો પ્રસાદ ગ્રહણ કરવો દોષમુક્ત અને કલ્યાણકારી માનવામાં આવે છે:
નર્મદેશ્વર શિવલિંગ: નર્મદા નદીના પથ્થરમાંથી બનેલા શિવલિંગનો પ્રસાદ કોઈ પણ ખચકાટ વિના લઈ શકાય છે.
ધાતુના શિવલિંગ: સોનું, ચાંદી, તાંબુ કે પીતળ જેવી ધાતુઓમાંથી નિર્મિત શિવલિંગ પરનો પ્રસાદ શુભ માનવામાં આવે છે.
સિદ્ધ શિવલિંગ: કોઈ સિદ્ધ પુરુષ કે ઋષિ દ્વારા સ્થાપિત શિવલિંગ પર ચઢાવેલો પ્રસાદ ગ્રહણ કરવામાં કોઈ દોષ નથી.
મૂર્તિ અથવા તસવીર: ભગવાન શિવની મૂર્તિ કે છબી પર ચઢાવેલા પ્રસાદ પર ચંડનો અધિકાર હોતો નથી, તેથી તે નિઃસંકોચ લઈ શકાય છે.
શિવ પ્રસાદને ગ્રહણ કરવાનો ખાસ નિયમ
જો કોઈ શિવલિંગનો પ્રસાદ અગ્રાહ્ય હોય, તો તેને શાલિગ્રામના સ્પર્શ માત્રથી ગ્રહણ કરવા યોગ્ય બનાવી શકાય છે. આ ઉપરાંત, જે મનુષ્ય વિધિવત રીતે શિવલિંગનો અભિષેક કરીને ત્રણ વાર આચમન કરે છે, તેના મન, વચન અને કર્મથી થયેલા તમામ પાપોનો તત્કાલ નાશ થાય છે.
