ભારતીય સંસ્કૃતિમાં આહારને માત્ર શરીરના પોષણ માટે જ નહીં પરંતુ ગ્રહોની પ્રતિકૂળ અસરોને શાંત કરવાના માધ્યમ તરીકે પણ જોવામાં આવે છે. વૈદિક જ્યોતિષશાસ્ત્ર મુજબ કાળા ચણાનો સીધો સંબંધ કર્મફળ દાતા શનિદેવ સાથે રહેલો છે. એવું માનવામાં આવે છે કે વિધિવત રીતે કાળા ચણાનો ઉપયોગ કરવાથી ન માત્ર આરોગ્યમાં સુધારો થાય છે પરંતુ શનિની સાડા સાતી અને ઢૈયા જેવી પનોતીના અશુભ પ્રભાવમાંથી પણ રાહત મેળવી શકાય છે. જ્યોતિષના નિષ્ણાતો શનિદોષના નિવારણ માટે અનેક સૂચનો આપે છે જેમાં કાળા ચણાનો પ્રયોગ અત્યંત પ્રભાવશાળી માનવામાં આવે છે.
સ્કંદ પુરાણમાં શનિદેવના પ્રભાવ અને તેમની પસંદગી વિશે વિગતવાર વર્ણન જોવા મળે છે. સૂર્યપુત્ર શનિદેવને કાળો રંગ અને લોખંડ જેવી મજબૂત વસ્તુઓ અતિ પ્રિય છે. જે રીતે તાંત્રિક વિધિઓમાં કાળા તલનું મહત્વ છે તે જ રીતે સાત્વિક પૂજા પદ્ધતિમાં કાળા ચણાને કર્મ સુધારક માનવામાં આવે છે. શનિવારના દિવસે કાળા ચણાનું દાન અથવા સેવન કરવાથી શનિની ક્રૂર દ્રષ્ટિ શાંત થાય છે અને વ્યક્તિમાં શિસ્ત તેમજ ધીરજ જેવા સદગુણોનો વિકાસ થાય છે.
આયુર્વેદમાં પણ કાળા ચણાને સુપરફૂડની શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે કારણ કે તેમાં આયર્ન અને પ્રોટીન વિપુલ પ્રમાણમાં હોય છે. જ્યોતિષીય દ્રષ્ટિએ શનિનો સંબંધ શરીરના વાયુ દોષ અને હાડકાં સાથે છે. કાળા ચણાના સેવનથી શરીરમાં વાયુનું સંતુલન જળવાય છે જેનાથી સાંધાના દુખાવા અને શારીરિક થાક જેવી સમસ્યાઓમાં રાહત મળે છે. ખાસ કરીને જે લોકો શનિની મહાદશા કે પનોતીમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હોય તેમના માટે કાળા ચણા એક સુરક્ષા કવચ સમાન સાબિત થાય છે.
શનિદોષના પ્રભાવને ઓછો કરવા માટે દર શનિવારે કાળા ચણાને મીઠાવાળા પાણીમાં ઉકાળીને શનિદેવને અર્પણ કરવા જોઈએ. આ પ્રસાદ ગ્રહણ કરતી વખતે ॐ શં શનૈશ્ચરાય નમઃ મંત્રનો જાપ કરવો ફળદાયી રહે છે. આ સરળ પ્રયોગથી કુંડળીમાં રહેલા ગ્રહદોષ દૂર થાય છે અને માનસિક શાંતિનો અનુભવ થાય છે. આ ઉપરાંત અસહાય લોકોને કાળા ચણાનું ભોજન કરાવવાથી શનિદેવ જલ્દી પ્રસન્ન થાય છે અને જીવનમાં આવતા અવરોધો દૂર કરે છે.
