ભારતીય સંસ્કૃતિ અને જ્યોતિષ વિદ્યામાં શનિદેવને કર્મ ફળ આપનારા ન્યાયાધીશ તરીકે જોવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે લોકો શનિની પનૌતી કે દશાથી ડરતા હોય છે પરંતુ વાસ્તવમાં શનિ શિસ્ત અને ન્યાયના પ્રતીક છે. શનિવારના દિવસે શનિ મંદિરોમાં ભક્તોની ભારે ભીડ જોવા મળે છે જ્યાં લોકો વિશેષ રૂપે સરસવનું તેલ અને લોખંડની વસ્તુઓ ચઢાવતા હોય છે. આ પરંપરા પાછળ માત્ર ધાર્મિક આસ્થા જ નહીં પણ ઊંડા પૌરાણિક અને વૈજ્ઞાનિક કારણો પણ જવાબદાર છે.
શનિદેવને તેલ કેમ અર્પણ કરવામાં આવે છે? જાણો પૌરાણિક કથા
શનિદેવને તેલ ચઢાવવા પાછળ હનુમાનજી સાથે જોડાયેલી એક રસપ્રદ કથા પ્રચલિત છે. પૌરાણિક માન્યતા મુજબ એક યુદ્ધ દરમિયાન હનુમાનજી અને શનિદેવ વચ્ચે ઘર્ષણ થયું હતું જેમાં શનિદેવ પરાજિત થયા અને તેમના શરીરમાં ભારે પીડા થવા લાગી હતી. આ સમયે હનુમાનજીએ શનિદેવના ઘા પર સરસવનું તેલ લગાવ્યું હતું જેનાથી તેમને અત્યંત શાંતિ મળી હતી. આ ઘટના બાદ શનિદેવે વચન આપ્યું હતું કે જે ભક્ત તેમને શ્રદ્ધાપૂર્વક તેલ અર્પણ કરશે તેના કષ્ટો દૂર થશે. જ્યોતિષીય દ્રષ્ટિએ પણ તેલ શનિનું પ્રતિનિધિ દ્રવ્ય ગણાય છે જે જીવનમાં સંતુલન લાવવાનું કામ કરે છે.
લોખંડ અને શનિનો અતૂટ સંબંધ
દરેક ગ્રહની પોતાની એક ચોક્કસ ધાતુ હોય છે અને શનિદેવ માટે લોખંડને શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. લોખંડ મજબૂતી અને કઠોર પરિશ્રમનું પ્રતીક છે જે શનિના મૂળ સ્વભાવ સાથે સુસંગત છે. શનિની પૂજામાં લોખંડની ખીલી કે વલય (વીંટી) અર્પણ કરવાથી જાતકની કુંડળીમાં રહેલા ગ્રહ દોષોમાં રાહત મળે છે તેવી માન્યતા છે. લોખંડનું દાન એ વાતનો સંકેત છે કે વ્યક્તિ પોતાના જીવનમાં શિસ્ત લાવવા અને સખત મહેનત કરવા માટે તૈયાર છે.
માત્ર પૂજા જ નહીં, સારા કર્મ પણ છે અનિવાર્ય
શાસ્ત્રોમાં સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ છે કે શનિદેવ માત્ર તેલ કે લોખંડ ચઢાવવાથી પ્રસન્ન નથી થતા પરંતુ વ્યક્તિના આચરણ અને કર્મો પણ તેટલા જ શુદ્ધ હોવા જોઈએ. જે લોકો ગરીબોની સહાય કરે છે, પ્રાણીઓ પ્રત્યે દયા રાખે છે અને પ્રમાણિકતાથી પોતાનું કાર્ય કરે છે તેમના પર શનિની કૃપા હંમેશા બની રહે છે. શનિવારનો દિવસ ખરેખર તો આત્મચિંતન કરવાનો દિવસ છે જેમાં આપણે આપણા ભૂતકાળના કર્મો સુધારીને સત્યના માર્ગે ચાલવાનો સંકલ્પ લેવો જોઈએ.
શનિવારના દિવસે આ કાર્યો કરવા માનવામાં આવે છે શુભ
શનિ મંદિરમાં સરસવના તેલનો દીવો પ્રગટાવવો.
કાળા તલ અથવા અડદની દાળનું જરૂરિયાતમંદ લોકોને દાન કરવું.
હનુમાન ચાલીસાના પાઠ કરવાથી શનિ દોષની અસરમાં ઘટાડો થાય છે.
પીપળાના વૃક્ષની પૂજા કરવી અને ત્યાં જળ અર્પણ કરવું.
