Scam 1992: એક સમય એવો હતો જ્યારે Ramayan પ્રસારિત થતી ત્યારે રસ્તાઓ ખાલી થઈ જતા હતા. પરંતુ વર્ષો પછી એક એવી વેબ સિરીઝ આવી, જેણે લોકપ્રિયતા અને IMDb રેટિંગમાં ‘રામાયણ’ને પણ પાછળ છોડી દીધું. શેરબજારના સૌથી મોટા કૌભાંડ પર આધારિત આ સિરીઝે માત્ર થોડા જ એપિસોડમાં દર્શકોને પોતાની સાથે બાંધી રાખ્યા અને OTT ઈતિહાસમાં અનોખું સ્થાન બનાવ્યું.
‘સ્કેમ 1992’એ OTT દુનિયામાં સર્જ્યો ધમાકો
Scam 1992 9 ઓક્ટોબર 2020ના રોજ SonyLIV પર રિલીઝ થઈ હતી. રિલીઝ થતાં જ આ સિરીઝ સોશિયલ મીડિયા, ફિલ્મ સમીક્ષકો અને દર્શકો વચ્ચે ચર્ચાનો વિષય બની ગઈ હતી. IMDb પર આ સિરીઝને 9.2 રેટિંગ મળ્યું છે, જ્યારે ‘રામાયણ’નું રેટિંગ 9.0 છે. આ આંકડો પોતે જ દર્શાવે છે કે સિરીઝને કેટલો જબરદસ્ત પ્રતિસાદ મળ્યો હતો.
આ સિરીઝ 1992ના ભારતીય શેરબજાર કૌભાંડ પર આધારિત છે, જેમાં સ્ટોકબ્રોકર હર્ષદ મહેતાએ બેંકિંગ સિસ્ટમની ખામીઓનો લાભ લઈને કરોડો રૂપિયાનો ગોટાળો કર્યો હતો. તે સમયના આર્થિક માહોલ, સ્ટોક માર્કેટની રાજનીતિ અને બેંકિંગ ક્ષેત્રની નબળાઈઓને ખૂબ જ વાસ્તવિક રીતે રજૂ કરવામાં આવી છે.
હર્ષદ મહેતાના ઉદયથી પતન સુધીની સફર
સિરીઝમાં બતાવવામાં આવ્યું છે કે કેવી રીતે સામાન્ય મધ્યવર્ગીય પરિવારમાંથી આવેલા હર્ષદ મહેતા ધીમે ધીમે શેરબજારના ‘બિગ બુલ’ બન્યા. તેમની તેજ બુદ્ધિ અને જોખમ લેવાની ક્ષમતાએ તેમને ટૂંકા સમયમાં જ માર્કેટનો સૌથી મોટો ખેલાડી બનાવી દીધો.
પરંતુ સફળતાની આ ચમક પાછળ અનેક ગેરકાયદેસર વ્યવહારો છુપાયેલા હતા. વાર્તામાં પત્રકાર સુચેતા દલાલને એક અજાણી માહિતી મળે છે કે સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના રેકોર્ડમાંથી ₹500 કરોડ ગાયબ છે. આ પછી શરૂ થાય છે દેશના સૌથી મોટા આર્થિક કૌભાંડનો પર્દાફાશ.
સિરીઝમાં બતાવવામાં આવ્યું છે કે કેવી રીતે હર્ષદ મહેતાએ બેંકો વચ્ચેના રેડી ફોરવર્ડ ડીલ્સ અને બેંક રસીદોનો ઉપયોગ કરીને શેરબજારમાં કૃત્રિમ તેજી ઊભી કરી. શરૂઆતમાં તેમની સફળતા લોકોને પ્રેરણા જેવી લાગી, પરંતુ ધીમે ધીમે સમગ્ર સિસ્ટમમાં રહેલી ખામીઓ સામે આવવા લાગી.
પ્રતીક ગાંધી બન્યા સિરીઝની સૌથી મોટી તાકાત
આ સિરીઝમાં Pratik Gandhiએ હર્ષદ મહેતાની ભૂમિકા ભજવી છે અને તેમની એક્ટિંગને કારકિર્દીની શ્રેષ્ઠ કામગીરી માનવામાં આવે છે. તેમની ડાયલોગ ડિલિવરી, બોડી લેંગ્વેજ અને આત્મવિશ્વાસભર્યું પ્રેઝન્ટેશન દર્શકોને સંપૂર્ણ રીતે પાત્ર સાથે જોડે છે.
સાથે જ Shreya Dhanwantharyએ પત્રકાર સુચેતા દલાલનું પાત્ર ભજવીને પ્રશંસા મેળવી હતી. ઉપરાંત Satish Kaushik, Nikhil Dwivedi અને અન્ય કલાકારોએ પણ પોતાના અભિનયથી સિરીઝને વધુ મજબૂત બનાવી હતી.
હંસલ મહેતાના દિગ્દર્શને વધારી વાસ્તવિકતા
સિરીઝનું દિગ્દર્શન Hansal Mehta દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે જય મહેતાએ સહ-દિગ્દર્શનની જવાબદારી સંભાળી હતી. સિરીઝની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેમાં 90ના દાયકાના મુંબઈ, સ્ટોક માર્કેટ અને ન્યૂઝરૂમની દુનિયાને ખૂબ જ જીવંત રીતે રજૂ કરવામાં આવી છે.
પૃષ્ઠભૂમિ સંગીત, કેમેરા વર્ક અને સંવાદો સિરીઝને વધુ અસરકારક બનાવે છે. ખાસ કરીને “રિસ્ક હૈ તો ઇશ્ક હૈ” જેવા ડાયલોગ્સ આજે પણ સોશિયલ મીડિયા પર લોકપ્રિય છે.
માત્ર મનોરંજન નહીં, આર્થિક પાઠ પણ
‘સ્કેમ 1992’ માત્ર ક્રાઈમ ડ્રામા નથી, પરંતુ તે ભારતીય આર્થિક વ્યવસ્થાની અંદરની કામગીરી સમજાવતી સિરીઝ પણ છે. ઘણા દર્શકો માટે આ સિરીઝ શેરબજાર અને બેંકિંગ સિસ્ટમને સમજવાનો પહેલો અનુભવ બની હતી.
સિરીઝે એ પણ બતાવ્યું કે કેવી રીતે અતિશય લાલચ અને સિસ્ટમની ખામીઓ આખા દેશની અર્થવ્યવસ્થાને અસર કરી શકે છે. આ કારણસર સિરીઝને માત્ર મનોરંજન નહીં પરંતુ માહિતીપ્રદ કન્ટેન્ટ તરીકે પણ વખાણ મળ્યા હતા.
આજે પણ કેમ છે ચર્ચામાં?
OTT પ્લેટફોર્મ પર અનેક વેબ સિરીઝ આવી અને ગઈ, પરંતુ ‘સ્કેમ 1992’ આજે પણ સૌથી વધુ ચર્ચાતી ભારતીય સિરીઝમાં સામેલ છે. તેનું કારણ છે મજબૂત સ્ક્રિપ્ટ, વાસ્તવિક ઘટનાઓ સાથેનો જોડાણ અને શાનદાર અભિનય.
ભારતીય વેબ કન્ટેન્ટને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નવી ઓળખ અપાવવામાં પણ આ સિરીઝનો મોટો ફાળો માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને ગુજરાતી અભિનેતા પ્રતીક ગાંધી માટે આ સિરીઝ કારકિર્દી બદલનાર સાબિત થઈ હતી.
સારો કન્ટેન્ટ ભાષા અને માધ્યમની સીમાઓ તોડી શકે
‘સ્કેમ 1992’એ સાબિત કર્યું કે સારો કન્ટેન્ટ ભાષા અને માધ્યમની સીમાઓ તોડી શકે છે. ભારતીય OTT ઈન્ડસ્ટ્રીમાં વાસ્તવિક ઘટનાઓ પર આધારિત ગુણવત્તાસભર કન્ટેન્ટ માટે આ સિરીઝ એક બેન્ચમાર્ક બની ગઈ છે. આજે પણ જ્યારે શ્રેષ્ઠ ભારતીય વેબ સિરીઝની ચર્ચા થાય છે, ત્યારે ‘સ્કેમ 1992’નું નામ ટોચ પર લેવામાં આવે છે.
