રાજકોટ શહેરમાં પીવાના પાણીની ગુણવત્તા અંગે ફરી એકવાર ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. શહેરના વિવિધ વોર્ડોમાં દૂષિત અને બેક્ટેરિયા યુક્ત પાણીના વિતરણનો મામલો સામે આવ્યો છે. ખાસ કરીને સેન્ટ્રલ ઝોન હેઠળ આવેલા વર્તમાન મેયરના વોર્ડમાં પણ પાણીના નમૂનાઓમાં ખામી મળી આવતાં સ્થાનિક રહેવાસીઓમાં ચિંતા વ્યાપી છે. માત્ર એટલું જ નહીં, પૂર્વ મેયરના વોર્ડ નંબર 4માં પણ દૂષિત પાણીનું વિતરણ થયાનું સામે આવ્યું છે, જેના કારણે નાગરિકોના આરોગ્ય અંગે ચિંતાઓ વધુ ઘેરી બની છે.
રાજકોટ મહાનગરપાલિકાની વોટર વર્ક્સ શાખા દ્વારા શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી મોટી સંખ્યામાં પાણીના નમૂનાઓ લેવામાં આવ્યાં હતા. ઉપલબ્ધ વિગતો અનુસાર કુલ 8,200થી વધુ પાણીના સેમ્પલની તપાસ કરવામાં આવી હતી. આ તપાસ દરમિયાન 6 નમૂનાઓ નિર્ધારિત ગુણવત્તા માપદંડોમાં નિષ્ફળ રહ્યાં હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
પાણીની લાઈનમાં ભંગાણ
મહાનગરપાલિકાના તંત્રનું કહેવું છે કે કેટલાક વિસ્તારોમાં પાણીની લાઈનમાં ભંગાણ સર્જાતા બહારનું ગંદુ પાણી અથવા અન્ય પ્રદૂષિત તત્વો પીવાના પાણીની લાઈનમાં પ્રવેશી ગયા હતા. તેના પરિણામે પાણીની ગુણવત્તા પર અસર પડી અને કેટલાક નમૂનાઓમાં બેક્ટેરિયાની હાજરી જોવા મળી.
શહેરના નાગરિકો અને સ્થાનિક આગેવાનો દ્વારા પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે કે જો ભંગાણ જેવી સમસ્યાઓ વારંવાર સર્જાતી હોય તો તેના કાયમી નિવારણ માટે પૂરતી કામગીરી કેમ કરવામાં આવતી નથી. પીવાનું પાણી નાગરિકોની મૂળભૂત જરૂરિયાત અને જાહેર આરોગ્ય સાથે સીધું જોડાયેલું વિષય હોવાથી આવી ઘટનાઓને સામાન્ય ગણી શકાય નહીં.
શહેરના અનેક વિસ્તારોમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ડહોળું, ગંદુ અને દુર્ગંધયુક્ત પાણી આવવાની ફરિયાદો પણ નોંધાઈ રહી છે. ખાસ કરીને વર્તમાન મેયર અને સ્ટેન્ડિંગ કમિટીના ચેરમેનના વોર્ડોમાં પણ આવી સમસ્યાઓ સામે આવતાં સમગ્ર મામલો વધુ ચર્ચામાં આવ્યો છે. સામાન્ય રીતે શાસક પદાધિકારીઓના વિસ્તારોમાં મૂળભૂત સુવિધાઓ વધુ સારી હોવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે, પરંતુ ત્યાં પણ પાણીની ગુણવત્તા અંગે ફરિયાદો મળવી તંત્ર માટે ચિંતાજનક સંકેત માનવામાં આવી રહી છે.
છેલ્લા બે મહિનામાં બીજી વખત નમૂનાઓ ફેલ
આ સમગ્ર મામલામાં સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે છેલ્લા બે મહિનામાં બીજી વખત પાણીના નમૂનાઓ ફેલ થયા હોવાનું સામે આવ્યું છે. એટલે કે આ કોઈ એકલદોકલ ઘટના નથી. પાણી પુરવઠા વ્યવસ્થામાં રહેલી ખામીઓ અથવા જાળવણી સંબંધિત પડકારો વારંવાર સામે આવી રહ્યા હોવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં.
દર વર્ષે ઉનાળાની ઋતુ અને ચોમાસા દરમિયાન શહેરમાં પાણીની ગુણવત્તા અંગે પ્રશ્નો ઊભા થતા રહ્યા છે. ઊંચા તાપમાન, જૂની પાણીની લાઈનો, લીકેજ, ગટર અને પાણીની લાઈન નજીક હોવા જેવા પરિબળો પણ પાણી દૂષિત થવાના જોખમને વધારી શકે છે. પરિણામે બેક્ટેરિયા અથવા અન્ય પ્રદૂષકો પાણીમાં પ્રવેશી જાય તો પાણીજન્ય રોગચાળો ફેલાવાનો ભય રહે છે.
આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે બેક્ટેરિયા યુક્ત પાણીના સતત ઉપયોગથી પેટ સંબંધિત ચેપ, ઝાડા, ઊલટી, ટાઈફોઇડ, કમળો સહિતના અનેક રોગો ફેલાઈ શકે છે. ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને ઓછી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા લોકો માટે આવી સ્થિતિ વધુ જોખમી બની શકે છે. તેથી પાણીના નમૂનાઓમાં ખામી સામે આવતાં જ તાત્કાલિક સુધારાત્મક પગલાં લેવાં જરૂરી બની જાય છે.
નાગરિકોમાં વધતી ચિંતા
શહેરમાં વારંવાર સામે આવતી પાણી દૂષિતતાની ઘટનાઓને લઈને નાગરિકોમાં અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે. લોકોનો પ્રશ્ન છે કે જો દર વર્ષે ઉનાળા અને ચોમાસામાં સમાન પ્રકારની સમસ્યાઓ સામે આવતી હોય તો લાંબા ગાળાના આયોજન અને આધુનિક માળખાકીય સુધારાઓ પર પૂરતું ધ્યાન કેમ આપવામાં આવતું નથી.
નાગરિકો દ્વારા પાણીની લાઈનોનું સર્વેક્ષણ, જૂની પાઈપલાઈન બદલવાની કામગીરી, નિયમિત ગુણવત્તા ચકાસણી અને લીકેજ શોધી તાત્કાલિક મરામત કરવાની માંગ ઉઠાવવામાં આવી રહી છે. સાથે જ જે વિસ્તારોમાં નમૂનાઓ ફેલ થયા છે ત્યાં વિશેષ દેખરેખ રાખી લોકોને સુરક્ષિત પીવાનું પાણી ઉપલબ્ધ કરાવવાની જરૂરિયાત પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
રાજકોટમાં પાણીના નમૂનાઓ ફરી એકવાર ફેલ થતાં શહેરની પાણી પુરવઠા વ્યવસ્થા અંગે ગંભીર ચર્ચા શરૂ થઈ છે. તંત્રે કારણ તરીકે લાઈનમાં ભંગાણનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, પરંતુ સતત પુનરાવર્તિત થતી ઘટનાઓને ધ્યાનમાં લેતાં માત્ર તાત્કાલિક મરામત નહીં, પરંતુ કાયમી અને વ્યાપક ઉકેલ તરફ આગળ વધવાની જરૂરિયાત વધુ સ્પષ્ટ બની રહી છે.
રાજકોટ મનપાના મેયર નેહલ શુક્લની પ્રતિક્રિયા
મેયર નેહલ શુક્લએ કહ્યું, પાણીએ માણસની મૂળભૂત જરૂરિયાત છે તેના વિતરણમાં સમસ્યા ન સર્જાવી જોઈએ. પાણી વિતરણની સમસ્યાઓ ઉકેલવા ત્રણેય ઝોનની અલગ-અલગ બેઠકો યોજાઈ હતી. બેઠકોમાં વિસ્તારના કોર્પોરેટરોને પણ હાજર રહ્યાં હતાં. કોર્પોરેટરોએ રજૂ કરેલી ફરિયાદોને ગંભીરતાથી લેવાઈ છે. અધિકારીઓને ફરિયાદોનો ઝડપથી નિકાલ કરવા સૂચના અપાઈ છે. જૂની સિસ્ટમમાંથી નવી સિસ્ટમમાં ટ્રાન્સફર થવામાં થોડો સમય લાગી રહ્યો છે. લોકોને ઓછામાં ઓછી મુશ્કેલી પડે અને ફરિયાદો ઘટે તે પ્રકારનું આયોજન શરૂ કરાયું છે.
