સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે દેશની વિદ્યાર્થીનીઓ માટે એક ઐતિહાસિક અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે માસિક ધર્મના સ્વાસ્થ્યનો અધિકાર બંધારણના અનુચ્છેદ 21 હેઠળ જીવનના અધિકારનો એક ભાગ છે. હવે, બધી સરકારી અને ખાનગી શાળાઓએ વિદ્યાર્થીનીઓને મફત બાયોડિગ્રેડેબલ સેનિટરી પેડ આપવા ફરજિયાત રહેશે.
ન્યાયાધીશ જે.બી. પારડીવાલા અને આર. મહાદેવનની બેન્ચે કડક શબ્દોમાં કહ્યું કે જો પ્રાઇવેટ સ્કૂલો આનું પાલન નહીં કરે તો તેમની માન્યતા રદ કરવામાં આવશે. કોર્ટે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને આ આદેશનો કડક અમલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. આ નિર્ણય વિદ્યાર્થીનીઓના ગૌરવ અને સ્વાસ્થ્ય માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.
પ્રાઇવેટ સ્કૂલો પર લટકતી તલવાર, રદ્દ થશે લાયસન્સ
સુપ્રીમ કોર્ટે પ્રાઇવેટ સ્કૂલોને કડક ચેતવણી આપી છે, ચેતવણી આપી છે કે જો તેઓ વિદ્યાર્થીનીઓને આ સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં નિષ્ફળ જશે, તો તેમની માન્યતા રદ કરવામાં આવશે. કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે આ ફક્ત એક વિશેષાધિકાર નથી પરંતુ એક મૂળભૂત અધિકાર છે. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે જો સરકારો શૌચાલય અને મફત પેડ સુનિશ્ચિત કરવામાં નિષ્ફળ જશે તો તેમણે પણ જવાબદાર માનવામાં આવશે.
છોકરાઓ અને છોકરીઓ માટે જરૂરી છે અલગ શૌચાલય
બેન્ચે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યો છે કે શાળાઓમાં છોકરાઓ અને છોકરીઓ માટે અલગ શૌચાલય હોવા જોઈએ. સ્વચ્છતા અને ગોપનીયતા સાથે કોઈ સમાધાન કરવામાં આવશે નહીં. કોર્ટે બીજો એક મહત્વપૂર્ણ આદેશ પણ આપ્યો: જાહેર હોય કે ખાનગી, દિવ્યાંગ-મૈત્રીપૂર્ણ શૌચાલય ફરજિયાત છે. શાળાઓએ હવે સ્વચ્છતા અંગેની તેમની જવાબદારી નિભાવવી પડશે.
સુપ્રીમ કોર્ટનો આ નિર્ણય 10 ડિસેમ્બર, 2024 ના રોજ જયા ઠાકુર દ્વારા દાખલ કરાયેલી PILની સુનાવણી દરમિયાન આવ્યો હતો, જેમાં સરકારી અને સરકારી સહાયિત શાળાઓમાં ધોરણ 6 થી 12 સુધીની કિશોરીઓ માટે કેન્દ્ર સરકારની 'શાળામાં જતી છોકરીઓ માટે માસિક સ્રાવ સ્વચ્છતા નીતિ' ના સમગ્ર ભારતમાં અમલીકરણની માંગ કરવામાં આવી હતી.
