POK Violence: પાકિસ્તાન ગંભીર આર્થિક સંકટ, મોંઘવારી અને રાજકીય અસ્થિરતાનો સામનો કરી રહ્યું છે ત્યારે હવે પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (POK)માં પણ જનઆક્રોશ ફાટી નીકળ્યો છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનો હવે હિંસક સ્વરૂપ ધારણ કરી ચૂક્યા છે. સરકાર વિરુદ્ધ શટરડાઉન અને વિરોધ આંદોલન દરમિયાન પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે થયેલી અથડામણમાં ઓછામાં ઓછા 11 લોકોના મોત થયા હોવાનું સામે આવ્યું છે, જ્યારે 70થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા છે. હિંસાની ગંભીરતાને જોતા પ્રશાસને અનેક વિસ્તારોમાં સુરક્ષા વધારી દીધી છે, ઈન્ટરનેટ સેવાઓ બંધ કરી છે અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવા માટે વધારાના દળોને તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. આ સમગ્ર ઘટનાએ POKની રાજકીય અને સામાજિક સ્થિતિને ફરી એકવાર ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવી દીધી છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીરમાં ‘જમ્મુ કાશ્મીર જોઈન્ટ અવામી એક્શન કમિટી’ (JAAC) અને સ્થાનિક સરકાર વચ્ચે લાંબા સમયથી મતભેદ ચાલી રહ્યા છે. વિવાદનું મુખ્ય કારણ વિધાનસભાની 12 અનામત બેઠકો છે. આ બેઠકો એવા લોકો માટે અનામત રાખવામાં આવી છે, જે જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી પાકિસ્તાનના અન્ય વિસ્તારોમાં જઈને વસ્યા છે. JAACનો આરોપ છે કે આ અનામત બેઠકોના કારણે સ્થાનિક લોકોનું પ્રતિનિધિત્વ ઘટે છે અને રાજકીય લાભ માત્ર અમુક જૂથો સુધી મર્યાદિત રહે છે. સંગઠન આ બેઠકો નાબૂદ કરવાની માંગ કરી રહ્યું છે.
શટરડાઉન પહેલાં જ ભડકી હિંસા
રિપોર્ટ્સ મુજબ શટરડાઉનના આહ્વાન પહેલા જ મુઝફ્ફરાબાદ અને અન્ય વિસ્તારોમાં પરિસ્થિતિ તંગ બની ગઈ હતી. પ્રશાસને કલમ 144 લાગુ કરી હતી અને ઈન્ટરનેટ સેવાઓ પણ સ્થગિત કરી દીધી હતી. રાવલાકોટ સહિતના વિસ્તારોમાં પોલીસ દ્વારા ટિયરગેસના સેલ છોડવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે. વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન સ્થિતિ બેકાબૂ બનતાં પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે ઘર્ષણ થયું અને ત્યારબાદ હિંસા ફાટી નીકળી હતી.
11 લોકોના મોત, અનેક સુરક્ષાકર્મીઓ પણ ઘાયલ
સ્થાનિક અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ હિંસામાં 11 લોકોના મોત થયા છે. જેમાં 7 નાગરિકો અને 4 પોલીસકર્મીઓનો સમાવેશ થાય છે. ઉપરાંત લગભગ 50 પ્રદર્શનકારીઓ અને 23 સુરક્ષાકર્મીઓ ઘાયલ થયા હોવાનું કહેવાય છે. પૂંછ વિભાગના કમિશનર સરદાર વહીદ ખાને પણ પોલીસ અધિકારીઓના મોતની પુષ્ટિ કરી છે. જોકે JAACના સમર્થકો અને સ્થાનિક લોકોનો દાવો છે કે વાસ્તવિક મૃત્યુઆંક સત્તાવાર આંકડાથી વધુ હોઈ શકે છે.
JAAC પર પ્રતિબંધ બાદ વધ્યો તણાવ
પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર સરકારે 5 જૂને JAAC પર આતંકવાદ વિરોધી કાયદા હેઠળ પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. સરકારનું કહેવું છે કે સંગઠનની કેટલીક પ્રવૃત્તિઓ કાયદો અને વ્યવસ્થા માટે જોખમરૂપ બની રહી હતી. પ્રતિબંધના બીજા જ દિવસે પોલીસે સંગઠનના સમર્થકો વિરુદ્ધ કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી અને અનેક લોકોની ધરપકડ કરી હતી. ત્યારથી સમગ્ર વિસ્તારમાં તણાવ વધી રહ્યો છે. રવિવારે JAACના એક કાર્યકરના મોતના વિરોધમાં હોસ્પિટલ બહાર પ્રદર્શન ચાલી રહ્યું હતું. આ દરમિયાન પોલીસ કાર્યવાહી કરવા પહોંચી હતી અને ત્યાંથી સ્થિતિ વધુ ઉગ્ર બની ગઈ હતી.
શું છે JAAC?
JAAC એટલે કે ‘જમ્મુ કાશ્મીર જોઈન્ટ અવામી એક્શન કમિટી’ની સ્થાપના 2023માં કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતમાં આ સંગઠન મોંઘવારી અને પ્રોપર્ટી ટેક્સ વિરુદ્ધ જનઆંદોલન તરીકે ઉભર્યું હતું. સંગઠનના અધ્યક્ષ શૌકત નવાઝ મીર છે. વર્ષ 2024માં ઘઉંની સબસિડી અને મોંઘવારીના મુદ્દે તેમના નેતૃત્વમાં થયેલા આંદોલન બાદ સરકારે 23 અબજ પાકિસ્તાની રૂપિયાનું રાહત પેકેજ જાહેર કરવું પડ્યું હતું.
ચૂંટણી પહેલાં રાજકીય ગરમાવો
POKમાં આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીને લઈને પણ રાજકીય ગરમાવો વધી રહ્યો છે. હાલની વિધાનસભામાં કુલ 53 બેઠકો છે, જેમાંથી 45 બેઠકો પર સીધી ચૂંટણી યોજાય છે. રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ચૂંટણી નજીક આવતાં અનામત બેઠકોનો મુદ્દો વધુ ઉગ્ર બની રહ્યો છે. JAAC સહિતના સંગઠનો આ મુદ્દાને જનઆંદોલનનું સ્વરૂપ આપી રહ્યા છે. ભારત સતત પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર અને ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનને ભારતનો અભિન્ન ભાગ ગણાવે છે. ભારતે અગાઉ પણ પાકિસ્તાન દ્વારા આ વિસ્તારોમાં યોજાતી ચૂંટણી અને વહીવટી કાર્યવાહીનો વિરોધ નોંધાવ્યો છે. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે અગાઉ સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે પાકિસ્તાન જે વિસ્તારો પર ગેરકાયદેસર કબજો જમાવીને બેઠું છે ત્યાં કોઈપણ પ્રકારની રાજકીય પ્રક્રિયા ભારત માટે સ્વીકાર્ય નથી.
આ પણ વાંચો: ગુજરાત-રાજસ્થાન સરહદે પોલીસની મોટી કાર્યવાહી: ટ્રાવેલ બસમાંથી ₹4 કરોડના સોના-ચાંદીના દાગીના જપ્ત, 3ની ધરપકડ
વધતી અસ્થિરતા વચ્ચે POKમાં ચિંતા
POKમાં વધતી હિંસા, રાજકીય અસ્થિરતા અને જનઆક્રોશને કારણે આગામી દિવસોમાં સ્થિતિ વધુ જટિલ બની શકે છે. એક તરફ સરકાર કડક કાર્યવાહીનો સંકેત આપી રહી છે, તો બીજી તરફ વિરોધી સંગઠનો પોતાના આંદોલનને વધુ તેજ કરવાની તૈયારીમાં હોવાનું જણાઈ રહ્યું છે. હાલ સમગ્ર વિસ્તાર પર સુરક્ષા દળોની કડક નજર છે અને પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
