ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ત્રણ મહત્વપૂર્ણ ઇન્ડો-પેસિફિક દેશો ઇન્ડોનેશિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલેન્ડની મુલાકાતે પહોંચ્યા છે. આ પ્રવાસને ભારતની Act East Policy અને MAHASAGAR Visionને વધુ મજબૂત બનાવવાના દૃષ્ટિકોણથી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. પૂર્વી અને દક્ષિણ હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ભારતની વ્યૂહાત્મક હાજરી મજબૂત કરવા ઉપરાંત આ પ્રવાસ રક્ષા સહયોગ, વેપાર, રોકાણ, ડિજિટલ પેમેન્ટ, ટેક્નોલોજી, શિક્ષણ અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં નવા દ્વાર ખોલી શકે છે. ખાસ કરીને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં વધતી ભૂરાજકીય સ્પર્ધા વચ્ચે ભારત પોતાના વિશ્વસનીય ભાગીદારો સાથે સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસમાં છે.
ઇન્ડોનેશિયાથી શરૂ થયો પ્રવાસ, મળ્યું ભવ્ય સ્વાગત
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પ્રવાસના પ્રથમ તબક્કામાં સોમવારે ઇન્ડોનેશિયાની રાજધાની જકાર્તા પહોંચ્યા હતા. ઇન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પ્રબોવો સુબિયાન્તોએ એરપોર્ટ પર તેમનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું હતું. મોદીના વિમાન ઇન્ડોનેશિયાની હવાઈ સીમામાં પ્રવેશ્યા બાદ ત્યાંની વાયુસેનાના લડાકુ વિમાનોએ તેને એસ્કોર્ટ આપ્યું હતું, જે બંને દેશો વચ્ચેના મજબૂત વ્યૂહાત્મક સંબંધોનું પ્રતીક માનવામાં આવી રહ્યું છે. એરપોર્ટ પર ઇન્ડોનેશિયાના વિદેશ મંત્રી, પેલેસ મંત્રી, કેબિનેટ સચિવ સહિત અનેક વરિષ્ઠ મંત્રીઓ પણ હાજર રહ્યા હતા.
વડાપ્રધાન મોદીએ પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું કે પૂર્વી અને દક્ષિણ હિંદ મહાસાગરમાં આવેલા આ ત્રણ દેશોની મુલાકાત ભારતની Act East Policy અને MAHASAGAR Visionને વધુ મજબૂત બનાવશે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે ભારત મુક્ત, ખુલ્લા, સુરક્ષિત અને સમૃદ્ધ ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રના પોતાના વિઝનને આગળ વધારવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
ભારત-ઇન્ડોનેશિયા સંબંધોને મળશે નવી ગતિ
વર્ષ 2018માં વડાપ્રધાન મોદીની ઇન્ડોનેશિયાની પ્રથમ મુલાકાત દરમિયાન બંને દેશોએ પોતાના સંબંધોને Comprehensive Strategic Partnershipનું સ્વરૂપ આપ્યું હતું. ત્યારબાદ આ તેમની પ્રથમ દ્વિપક્ષીય મુલાકાત છે. આ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ પ્રબોવો સુબિયાન્તો સાથે ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક યોજાશે, જેમાં રક્ષા સહયોગ, ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ, સમુદ્રી સુરક્ષા, વેપાર અને રોકાણ સહિતના અનેક મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની છે. કેટલાક મહત્વપૂર્ણ કરારો પર હસ્તાક્ષર થવાની પણ શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
આ મુલાકાતને વધુ મહત્વનું બનાવતી બાબત એ છે કે જાન્યુઆરી 2025માં ઇન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પ્રબોવો સુબિયાન્તો ભારતના ગણતંત્ર દિવસ સમારોહમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે હાજર રહ્યા હતા. હવે મોદીની આ મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવશે.
જકાર્તામાં રોકાણ દરમિયાન ભારતીય સમુદાયે વડાપ્રધાન મોદીનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું હતું. ભારતીયોએ 'મોદી-મોદી'ના નારા સાથે તેમનું અભિવાદન કર્યું, જ્યારે વડાપ્રધાને સૌને મળીને શુભેચ્છા પાઠવી હતી. તેમણે ભારતીય સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલી રામાયણ આધારિત પરંપરાગત શેડો પપેટ્રીનું પણ નિરીક્ષણ કર્યું, જે ભારત અને ઇન્ડોનેશિયા વચ્ચેના સદીઓ જૂના સાંસ્કૃતિક સંબંધોની ઝલક આપે છે.
ઓસ્ટ્રેલિયામાં રક્ષા અને રોકાણ પર રહેશે ખાસ ધ્યાન
ઇન્ડોનેશિયાની મુલાકાત બાદ વડાપ્રધાન મોદી ઓસ્ટ્રેલિયાના મેલબર્ન જશે, જ્યાં તેઓ વડાપ્રધાન એન્થની અલ્બનીઝ સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક કરશે. બંને દેશો વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રક્ષા અને સુરક્ષા ક્ષેત્રમાં સહયોગ નોંધપાત્ર રીતે વધ્યો છે. બેઠક દરમિયાન સમુદ્રી સુરક્ષા, સંયુક્ત સૈન્ય અભ્યાસ, મહત્વપૂર્ણ ખનિજ પુરવઠો, વેપાર, રોકાણ, શિક્ષણ, ટેક્નોલોજી, પરિવહન અને સ્વચ્છ ઊર્જા જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં ચર્ચા થવાની છે.
ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયા બંને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સ્થિરતા જાળવવા માટે મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર છે. બંને દેશો Quad જેવા બહુપક્ષીય મંચ પર પણ સાથે કામ કરી રહ્યા છે. તેથી આ મુલાકાત દ્વિપક્ષીય સંબંધો ઉપરાંત સમગ્ર પ્રદેશની વ્યૂહાત્મક સુરક્ષા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ન્યૂઝીલેન્ડ સાથે વેપાર અને FTA પર રહેશે ફોકસ
પ્રવાસના અંતિમ તબક્કામાં વડાપ્રધાન મોદી ન્યૂઝીલેન્ડ જશે, જ્યાં ઓકલેન્ડમાં તેઓ વડાપ્રધાન ક્રિસ્ટોફર લક્સન સાથે મુલાકાત કરશે. માર્ચ 2025માં લક્સનની ભારત મુલાકાત બાદ આ મુલાકાત બંને દેશોના સંબંધોને વધુ આગળ લઈ જવા માટે મહત્વપૂર્ણ બની રહી છે.
બેઠક દરમિયાન મુક્ત વેપાર કરાર (Free Trade Agreement), કૃષિ, શિક્ષણ, ટેક્નોલોજી, રોકાણ અને ભારતીય પ્રવાસી સમુદાય સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવશે. ન્યૂઝીલેન્ડમાં મોટી સંખ્યામાં ભારતીય મૂળના લોકો વસે છે અને બંને દેશો વચ્ચે આર્થિક સંબંધો સતત મજબૂત બની રહ્યા છે.
ભારત માટે આ પ્રવાસ કેટલો મહત્વનો?
વૈશ્વિક સ્તરે ઇન્ડો-પેસિફિક વિસ્તારનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે. ચીનના વધતા પ્રભાવ વચ્ચે ભારત પોતાના વિશ્વસનીય ભાગીદારો સાથે સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવી રહ્યું છે. ઇન્ડોનેશિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલેન્ડ જેવા દેશો સાથે નજીકનો સહયોગ ભારતને માત્ર સુરક્ષા ક્ષેત્રમાં જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન, રોકાણ, ડિજિટલ અર્થતંત્ર, સ્વચ્છ ઊર્જા અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે પણ લાંબા ગાળાનો લાભ અપાવી શકે છે.
વિશેષજ્ઞોના મતે, જો વેપાર કરારો, રોકાણ અને રક્ષા સહયોગને વધુ ગતિ મળે તો ભારતની અર્થવ્યવસ્થા, રોજગાર અને વૈશ્વિક પ્રભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે. સાથે જ ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ભારતની ભૂમિકા વધુ મજબૂત બનશે, જે દેશની વિદેશ નીતિ માટે પણ એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ સાબિત થઈ શકે છે.
