જ્યોતિષ શાસ્ત્રમાં ગ્રહોની અશુભ અસરોને દૂર કરવા માટે રત્નો, યજ્ઞ અને મંત્ર જાપના વિધિવત ઉપાયો બતાવવામાં આવ્યા છે. પરંતુ પ્રાચીન ગ્રંથોમાં એક અત્યંત પ્રભાવશાળી અને સરળ રીત પણ વર્ણવવામાં આવી છે, જે સીધી આપણા કર્મો અને વ્યવહાર સાથે જોડાયેલી છે. વિજ્ઞાનના નિયમ મુજબ જેમ પદાર્થ ક્યારેય નાશ પામતો નથી, તેવી જ રીતે મનુષ્ય દ્વારા કરવામાં આવેલા કર્મોનું ફળ પણ મોડું-વહેલું સુખ અથવા દુઃખના સ્વરૂપમાં ભોગવવું જ પડે છે. જો કુંડળીમાં કોઈ ગ્રહ અશુભ ફળ આપી રહ્યો હોય, તો માત્ર બાહ્ય ઉપાયોને બદલે જો આપણે જીવંત વ્યક્તિઓ અને સંબંધો પ્રત્યે આપણું વલણ સુધારીએ, તો ગ્રહો અતિ શીઘ્ર પ્રસન્ન થાય છે.
શાસ્ત્રોમાં 'માતૃ દેવો ભવ', 'પિતૃ દેવો ભવ' અને 'ગુરુ દેવો ભવ'ના સૂત્રો માત્ર આદર્શ નથી, પરંતુ તે ઉન્નતિના દ્વાર છે. વડીલોની સેવા અને સદાચારના પાલનથી આયુષ્ય, વિદ્યા, યશ અને બળમાં વૃદ્ધિ થાય છે. બ્રહ્માંડમાં રહેલા નવ ગ્રહો પશુ-પક્ષી, વનસ્પતિ અને પદાર્થોની સાથે આપણા પારિવારિક સંબંધોમાં પણ પ્રતિનિધિત્વ ધરાવે છે. જ્યારે આપણે કોઈ ચોક્કસ સંબંધને માન આપીએ છીએ, ત્યારે તેની સાથે જોડાયેલો ગ્રહ કુદરતી રીતે બળવાન બને છે.
જ્યોતિષીય દ્રષ્ટિકોણથી સમજીએ તો, સૂર્ય આત્માની સાથે પિતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જ્યારે ચંદ્ર મન અને માતાનો કારક છે. તે જ રીતે મંગળ પરાક્રમ અને નાના ભાઈઓ સાથે જોડાયેલો છે. શનિ દુઃખ અને સેવકોનો, બૃહસ્પતિ જ્ઞાન અને ગુરુજનોનો, બુધ વાણી અને મામાનો, જ્યારે શુક્ર ઐશ્વર્ય અને જીવનસાથીનો કારક ગણાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાના જીવનસાથીને કષ્ટ આપે છે, તો તેનો શુક્ર ગ્રહ નબળો પડવા લાગે છે અને પરિણામે તેનું સુખ-વૈભવ ઓછું થઈ જાય છે.
જો કુંડળીમાં સૂર્ય દોષ હોય તો પિતાને પ્રસન્ન રાખવા જોઈએ, ચંદ્રની પીડા હોય તો માતા સમાન સ્ત્રીઓનું સન્માન કરવું જોઈએ. મંગળ કષ્ટદાયક હોય તો નાના ભાઈ-બહેન સાથેનો વ્યવહાર સુધારવો અને બુધની પીડા માટે મામા તથા સ્નેહીજનોનો આદર કરવો અનિવાર્ય છે. ગુરુ ગ્રહની કૃપા મેળવવા વડીલો અને ગુરુજનોની સેવા કરવી, શુક્ર માટે પત્નીને માન આપવું અને શનિની શાંતિ માટે સેવકો અથવા શ્રમિકો સાથે પ્રેમભર્યો વ્યવહાર રાખવો જોઈએ. રાહુ અને કેતુના પ્રકોપથી બચવા માટે દિવ્યાંગો અને દીન-દુઃખિયાઓની સહાય કરવી અત્યંત ફળદાયી નીવડે છે. અનુભવમાં આવ્યું છે કે જો ગ્રહના પ્રતિનિધિ સમાન વ્યક્તિઓ સાથે સંબંધો ખરાબ હોય, તો કરેલા જપ-તપ કે પૂજા-પાઠ પણ નિષ્ફળ સાબિત થાય છે.
