NEET UG Re-Exam: દેશની સૌથી મહત્વપૂર્ણ મેડિકલ પ્રવેશ પરીક્ષાઓમાંની એક ગણાતી NEET UG માટે આ વખતે સુરક્ષાની એવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે કે પેપર લીકની શક્યતાઓને લગભગ શૂન્ય સુધી લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. 21 જૂને યોજાનારી પુનઃપરીક્ષા પહેલાં કેન્દ્ર સરકારે વાયુસેના, સેના, અર્ધલશ્કરી દળો, પોસ્ટલ વિભાગ અને વિવિધ મંત્રાલયોની મદદથી બહુસ્તરીય સુરક્ષા માળખું તૈયાર કર્યું છે. પ્રશ્નપત્રો દિલ્હીથી સીધા વાયુસેનાના MI-17 હેલિકોપ્ટર દ્વારા દેશના 18 મહત્વપૂર્ણ સ્થળોએ પહોંચાડવામાં આવશે અને ત્યારબાદ સૈન્ય સુરક્ષા હેઠળ પરીક્ષા કેન્દ્રો સુધી લઈ જવાશે.
પેપર લીકના વિવાદ બાદ સૌથી મોટું સુરક્ષા ઓપરેશન
NEET પરીક્ષાને લઈને ઉભા થયેલા પેપર લીકના વિવાદ પછી કેન્દ્ર સરકાર કોઈપણ પ્રકારની ભૂલ અથવા સુરક્ષા ખામી ન રહે તે માટે વિશેષ સાવચેતી રાખી રહી છે. પ્રાપ્ત માહિતી મુજબ, આ વખતે સમગ્ર પ્રક્રિયાને અત્યંત ગુપ્ત રાખવામાં આવી છે અને પ્રશ્નપત્રોની તૈયારીથી લઈને પરીક્ષા કેન્દ્ર સુધી પહોંચાડવાની દરેક કડી પર વિશેષ નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
સરકાર દ્વારા બનાવવામાં આવેલી નવી વ્યવસ્થામાં માત્ર પ્રશ્નપત્રોની હેરફેર જ નહીં, પરંતુ તેમના સંગ્રહ, પરિવહન અને વિતરણ માટે પણ અલગ-અલગ સુરક્ષા સ્તરો ગોઠવવામાં આવ્યા છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા સીધી રીતે ઉચ્ચ સ્તરીય અધિકારીઓની દેખરેખ હેઠળ રહેશે.
વાયુસેનાના MI-17 હેલિકોપ્ટર દ્વારા થશે પરિવહન
21 જૂને યોજાનારી NEET UG પુનઃપરીક્ષા માટે પ્રશ્નપત્રો દિલ્હીમાંથી વાયુસેનાના MI-17 હેલિકોપ્ટર દ્વારા દેશભરના 18 નિર્ધારિત સ્થળોએ પહોંચાડવામાં આવશે. સામાન્ય પરિવહન પદ્ધતિને બદલે એરલિફ્ટ સિસ્ટમ અપનાવવાનો મુખ્ય હેતુ સુરક્ષા અને ઝડપ બંને જાળવવાનો છે.
આ સ્થળોએ પહોંચ્યા બાદ પ્રશ્નપત્રો સેનાના લોજિસ્ટિક્સ સેન્ટરોમાં સોંપવામાં આવશે. ત્યારબાદ આર્મી અને અર્ધલશ્કરી દળોની દેખરેખ હેઠળ તેમને પરીક્ષા કેન્દ્રો સુધી સુરક્ષિત રીતે પહોંચાડવામાં આવશે. સમગ્ર દેશમાં કુલ 551 પરીક્ષા કેન્દ્રો સુધી પ્રશ્નપત્રો પહોંચાડવાની જવાબદારી સૈન્ય અને સંબંધિત સરકારી એજન્સીઓને સોંપવામાં આવી છે.
પ્રથમ વખત સરકારી નિષ્ણાતોએ તૈયાર કર્યા પ્રશ્નપત્રો
આ વખતે પ્રશ્નપત્ર તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. માહિતી મુજબ, પ્રશ્નપત્રો સરકારી પ્રોફેસરો અને વરિષ્ઠ શિક્ષકો દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. પ્રશ્નપત્રોને હિન્દી અને અંગ્રેજી સહિત કુલ 13 ભાષાઓમાં અનુવાદિત કરવામાં આવ્યા છે.
ભાષાકીય ચોકસાઈ જળવાઈ રહે તે માટે ઓલ ઈન્ડિયા કાઉન્સિલ ફોર ટેકનિકલ એજ્યુકેશન (AICTE) તેમજ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રાલયની ભારતીય ભાષા અનુવાદ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. તેનો હેતુ વિવિધ ભાષાઓમાં પ્રશ્નપત્રની ગુણવત્તા અને એકરૂપતા જાળવવાનો છે.
GPS મોનિટરિંગ અને લાઈવ કેમેરા દ્વારા સતત દેખરેખ
સુરક્ષાના સૌથી મહત્વપૂર્ણ પાસાઓમાં એક GPS આધારિત મોનિટરિંગ સિસ્ટમ છે. વિમાનમાંથી ઉતાર્યા બાદ પ્રશ્નપત્રો ખાસ સ્ટીલ બોક્સમાં રાખવામાં આવશે. ત્યારબાદ તેમને સેનાના લોજિસ્ટિક્સ સેન્ટરો સુધી લઈ જવામાં આવશે.
પોસ્ટલ વિભાગ અને સેનાના વાહનો દ્વારા પરીક્ષા કેન્દ્રો સુધી જતાં તમામ વાહનો GPS-સક્ષમ લાઈવ કેમેરાથી સજ્જ રહેશે. જેના કારણે નિયંત્રણ કક્ષામાં બેઠેલા અધિકારીઓ વાસ્તવિક સમયમાં સમગ્ર પરિવહન પ્રક્રિયા પર નજર રાખી શકશે.
જો કોઈ પણ પ્રકારની અસામાન્ય હલચલ અથવા રૂટમાં ફેરફાર જોવા મળશે તો તાત્કાલિક કાર્યવાહી શક્ય બનશે. આ વ્યવસ્થા પેપર લીક અથવા ગેરકાયદેસર હસ્તક્ષેપની શક્યતાઓ ઘટાડવા માટે ખાસ તૈયાર કરવામાં આવી છે.
પાસવર્ડ સિસ્ટમથી જ ખુલશે સ્ટીલ બોક્સ
પ્રશ્નપત્રો ધરાવતા સ્ટીલ બોક્સ પરીક્ષા શરૂ થાય ત્યાં સુધી સૈનિકોની સુરક્ષા હેઠળ રહેશે. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે બોક્સને સામાન્ય રીતે ખોલી શકાશે નહીં.
દિલ્હી સ્થિત નિયંત્રણ કેન્દ્રમાંથી મંજૂરી મળ્યા બાદ જ બોક્સ ખોલી શકાશે. તેના માટે વિશેષ પાસવર્ડ સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવી છે. સમય અને દિવસ અનુસાર પાસવર્ડ બદલાતા રહેશે જેથી અગાઉથી કોઈ માહિતી લીક થવાની શક્યતા ન રહે.
પરીક્ષા કેન્દ્રના અધિકારીઓને પણ ફોટો ઓળખપત્ર સાથે અધિકૃત પાસવર્ડ આપવામાં આવશે. તેમની હાજરીમાં જ સીલ તોડવાની અને પ્રશ્નપત્ર બહાર કાઢવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરાશે.
ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિ સીધી PMOને કરશે રિપોર્ટ
આ સમગ્ર સુરક્ષા વ્યવસ્થાની દેખરેખ માટે એક ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે. તેમાં શિક્ષણ મંત્રાલય, સંદેશાવ્યવહાર મંત્રાલય હેઠળનો પોસ્ટ વિભાગ, સંરક્ષણ મંત્રાલય, નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય અને કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓનો સમાવેશ થાય છે.
ખાસ વાત એ છે કે આ સમિતિ સીધી વડાપ્રધાન કાર્યાલય (PMO) અને કેબિનેટ સચિવાલયને રિપોર્ટ કરશે. આથી સમગ્ર પ્રક્રિયાની જવાબદારી અને પારદર્શિતા બંનેમાં વધારો થવાની અપેક્ષા છે.
આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?
NEET UG દેશના લાખો વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી પરીક્ષા છે. પેપર લીક જેવા વિવાદો વિદ્યાર્થીઓનો વિશ્વાસ હચમચાવી શકે છે અને પરીક્ષા પ્રણાલીની વિશ્વસનીયતા પર પ્રશ્નચિહ્ન ઉભું કરી શકે છે.
આ વખતે સરકારે જે બહુસ્તરીય સુરક્ષા માળખું તૈયાર કર્યું છે તે માત્ર NEET માટે જ નહીં પરંતુ ભવિષ્યમાં યોજાનારી અન્ય રાષ્ટ્રીય સ્તરની સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે પણ એક મોડેલ બની શકે છે. વાયુસેના, સેના, GPS ટ્રેકિંગ, લાઈવ મોનિટરિંગ અને પાસવર્ડ આધારિત સિસ્ટમનો સંયુક્ત ઉપયોગ પરીક્ષા સુરક્ષામાં એક નવા ધોરણ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
હાલમાં ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે કહી શકાય કે પેપર લીકની શક્યતાઓ ઘટાડવા માટે અત્યાર સુધીની સૌથી કડક અને ટેક્નોલોજી આધારિત વ્યવસ્થા ઉભી કરવામાં આવી છે. જોકે કોઈપણ સુરક્ષા પ્રણાલીની અસરકારકતા તેની અમલવારી પર નિર્ભર રહે છે અને તેની વાસ્તવિક કસોટી પરીક્ષા દિવસ દરમિયાન જ થશે.
