હિન્દુ ધર્મગ્રંથોમાં એવી અનેક પૌરાણિક કથાઓ છે જે માનવજાતને જીવનના પાઠ શીખવે છે. કેટલીક કથાઓ આશ્ચર્ય પમાડે તેવી પણ હોય છે. આજે આપણે સૃષ્ટિના સર્જક ભગવાન બ્રહ્માજી સાથે જોડાયેલી એક એવી કથા વિશે જાણીશું, જેમાં એક ભૂલને કારણે તેમને ઘણું મોટું નુકસાન વેઠવું પડ્યું હતું. આ કથામાં ઉલ્લેખ છે કે શા માટે બ્રહ્માજીના પાંચને બદલે માત્ર 4 જ મુખ રહી ગયા.
પોતાના જ સર્જન પર મોહિત થયા બ્રહ્માજી
શિવ પુરાણમાં વર્ણવાયેલી કથા અનુસાર, જ્યારે બ્રહ્માજી સૃષ્ટિની રચના કરી રહ્યા હતા ત્યારે તેમણે અત્યંત સુંદર સ્ત્રીનું સર્જન કર્યું, જેને 'સતરૂપા' નામ આપવામાં આવ્યું. સતરૂપા એટલી સુંદર હતી કે ખુદ બ્રહ્માજી પણ તેની સુંદરતા જોઈને મંત્રમુગ્ધ થઈ ગયા. તેઓ સતરૂપાને એકીટશે નિહાળવા લાગ્યા. આનાથી વિચલિત થઈને સતરૂપા બ્રહ્માજીની દ્રષ્ટિથી બચવા માટે ચારે દિશાઓમાં ફરવા લાગી, પરંતુ બ્રહ્માજી તેને જોવા માટે પોતાના નવા મુખ પ્રગટ કરતા રહ્યા.
ભગવાન શિવનો ક્રોધ અને ભૈરવનું પ્રગટ થવું
ભગવાન શિવ આ બધું જોઈ રહ્યા હતા અને બ્રહ્માજીના આ આચરણથી તેઓ અત્યંત ક્રોધિત થયા. સતરૂપા બ્રહ્માજીની રચના હોવાથી તે તેમની પુત્રી સમાન ગણાય, તેથી શિવજીને આ કૃત્ય અયોગ્ય અને અપરાધ જેવું લાગ્યું. મહાદેવે પોતાના ક્રોધમાંથી ભગવાન ભૈરવને પ્રગટ કર્યા અને બ્રહ્માજીને દંડ આપવાનો આદેશ આપ્યો. ભગવાન ભૈરવે બ્રહ્માજીનું પાંચમું મસ્તક કાપી નાખ્યું, જેના કારણે તેમના માત્ર 4 જ શીશ બાકી રહ્યા.
ભૂલનો અહેસાસ અને પૂજા ન થવાનું કારણ
જ્યારે બ્રહ્માજીને પોતાની ભૂલ સમજાઈ ત્યારે તેમણે મહાદેવ પાસે ક્ષમા માંગી. એવું માનવામાં આવે છે કે આ જ ભૂલને કારણે ભગવાન શિવ અને વિષ્ણુની સરખામણીમાં બ્રહ્માજીની પૂજા વ્યાપક સ્તરે થતી નથી. સમગ્ર ભારતમાં બ્રહ્માજીનું એકમાત્ર મુખ્ય મંદિર રાજસ્થાનના પુષ્કરમાં આવેલું છે. જોકે, બ્રહ્માજીના મુખ કાપવા અને તેમની પૂજા ન થવા પાછળ અન્ય કેટલીક લોકકથાઓ પણ પ્રચલિત છે.
