Chanakya Niti : દરેક વ્યક્તિ પાસે 1 નહીં પણ 5 માતાઓ હોય છે

આજે 11 મે 2025ના રોજ, માતૃદિન ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. મધર્સ ડે એટલે માતૃદિન. ખેર, માતૃદિન હોય છે, હકીકતમાં દરેક દિવસ માતા માટે હોય છે. પરંતુ માતાના સ્નેહ, પ્રેમ, સમર્પણ અને આદરને માન આપવા માટે, મે મહિનાના બીજા રવિવારને મધર્સ ડે તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

શાસ્ત્રોમાં, માતાને દેવતાઓ કરતાં પણ ઊંચો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે, એટલે કે 'માતૃ દેવો ભવ'. આ દુનિયામાં એક જ માતા છે, જેનો ખોળો તેના બાળક માટે ક્યારેય નાનો નથી હોતો. પરંતુ આચાર્ય ચાણક્ય એક નહીં પણ પાંચ માતાઓનો ઉલ્લેખ કરે છે. ચાણક્યના મતે, દરેક વ્યક્તિની એક નહીં પણ પાંચ માતાઓ હોય છે. ચાલો જાણીએ કે આ 5 માતાઓ કોણ છે.

राजपत्नी गुरोः पत्नी मित्र पत्नी तथैव च।
पत्नी माता स्वमाता च पञ्चैता मातरः स्मृता।।

આ શ્લોકમાં ચાણક્યએ જન્મ આપતી માતાની સાથે પાંચ પ્રકારની માતાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, જે નીચે મુજબ છે-

પ્રજાની સંભાળ રાખવાની જવાબદારી તે રાજ્યના રાજા કે શાસકની હોય છે. તે રાજા કે શાસક પિતા જેવો છે અને તેની પત્ની માતા જેવી છે. તેથી, દરેક વ્યક્તિએ પોતાના રાજ્યના રાજા કે શાસકની પત્નીનો માતાની જેમ આદર કરવો જોઈએ.

ગુરુની તુલના એક પિતા સાથે કરવામાં આવે છે જે પોતાના શિષ્યોને શિક્ષણ આપે છે, તેમને શિષ્ટાચાર શીખવે છે અને જીવનમાં સફળતાનો માર્ગ બતાવે છે. આવી સ્થિતિમાં, ચાણક્ય અનુસાર, ગુરુની પત્નીને માતા જેવો આદર આપવો જોઈએ.

ભાઈ અને મિત્રની પત્નીને સંબંધમાં ભાભી કહેવામાં આવે છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, ભાભીનો દરજ્જો માતા સમાન છે. તેથી, દરેક વ્યક્તિએ પોતાના ભાઈ અને મિત્રની પત્નીનો માતા જેવો આદર કરવો જોઈએ.

પતિ કે પત્નીની માતા, જેને સંબંધમાં સાસુ કહેવામાં આવે છે, તે પણ જન્મ આપતી માતાથી ઓછી નથી. તેથી, સાસુને પણ માતા જેટલો જ પ્રેમ, આદર અને સન્માન આપવું જોઈએ.

છેલ્લી અને પાંચમી માતા વિશે, ચાણક્ય એવી માતાનો ઉલ્લેખ કરે છે જે વ્યક્તિનું અસ્તિત્વ નક્કી કરે છે. જે વ્યક્તિને તેના ધ્યેય સુધી લઈ જવાનો સાચો માર્ગ બતાવે છે. ચાણક્યના મતે, આવી માતા હંમેશા પૂજનીય હોય છે અને તેનું હંમેશા સન્માન કરવું જોઈએ.