ભગવાન શિવની આરાધનાનો પવિત્ર પર્વ મહાશિવરાત્રી આ વર્ષે 15 February 2026, રવિવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે. શિવભક્તો આ દિવસે ઉપવાસ, રુદ્રાભિષેક અને રાત્રિ જાગરણ કરીને ભોળાનાથને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયત્ન કરે છે. શાસ્ત્રો મુજબ મહાશિવરાત્રીનું વ્રત કરવાથી મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે અને ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ આવે છે. જોકે, કોઈપણ વ્રત રાખતા પહેલા તેના શારીરિક અને ધાર્મિક નિયમોને સમજવા અત્યંત જરૂરી છે, કારણ કે સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ દરેક વ્યક્તિ માટે આકરા ઉપવાસ કરવા હિતાવહ નથી.
ગર્ભવતી અને સ્તનપાન કરાવતી મહિલાઓ માટે સાવધાની
ગર્ભવતી સ્ત્રીઓ અને જે માતાઓ પોતાના બાળકને સ્તનપાન કરાવતી હોય તેમને પોષણની વધુ જરૂરિયાત હોય છે. જ્યોતિષ અને આયુર્વેદના નિષ્ણાતો મુજબ આવી મહિલાઓએ નિર્જળા કે ખૂબ કઠિન વ્રત રાખવાનું ટાળવું જોઈએ. જો શ્રદ્ધા હોય તો વ્રત રાખતા પહેલા ડોક્ટરની સલાહ લેવી અને આખો દિવસ ભૂખ્યા રહેવાને બદલે ફળાહાર અથવા પૂરતા પ્રમાણમાં પ્રવાહી લેવું જોઈએ જેથી માતા અને બાળક બંનેના સ્વાસ્થ્ય પર વિપરીત અસર ન પડે.
ગંભીર બીમારીથી પીડાતા લોકોએ વ્રત ટાળવું
ડાયાબિટીસ, બ્લડ પ્રેશર, હૃદયરોગ કે કિડની સંબંધિત ગંભીર સમસ્યા ધરાવતા દર્દીઓએ ઉપવાસ કરતા પહેલા સો વાર વિચાર કરવો જોઈએ. લાંબા સમય સુધી ભૂખ્યા રહેવાથી લોહીમાં શર્કરાનું પ્રમાણ ઘટી શકે છે જે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. વડીલોએ પણ પોતાની શારીરિક ક્ષમતા જોઈને જ વ્રતનો નિર્ણય લેવો જોઈએ. ધર્મશાસ્ત્રોમાં પણ ઉલ્લેખ છે કે જો સ્વાસ્થ્ય સાથ ન આપતું હોય તો માત્ર માનસિક પૂજા અને શિવમંત્રના જાપથી પણ ભગવાન પ્રસન્ન થાય છે.
માસિક ધર્મ અને પૂજાના નિયમો
મહાશિવરાત્રી દરમિયાન જો મહિલાઓને માસિક ધર્મ હોય તો તેઓ મંદિરમાં જઈને શિવલિંગનો સ્પર્શ ન કરે તેવું સૂચવવામાં આવે છે, પરંતુ તેઓ ઘરે બેસીને મનોમન મંત્ર જાપ અને વ્રત કરી શકે છે. માનસિક જાપ દ્વારા પણ શિવની કૃપા પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.
જ્યોતિષીય મહત્વ અને વૈકલ્પિક ઉપાયો
વર્ષ 2026 ની મહાશિવરાત્રી પર દુર્લભ સંયોગો બની રહ્યા છે. જો તમે સ્વાસ્થ્યના કારણોસર વ્રત નથી રાખી શકતા, તો ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. જ્યોતિષ શાસ્ત્ર મુજબ શિવ પૂજામાં શ્રદ્ધા મહત્વની છે. તમે જરૂરિયાતમંદોને દાન આપીને, ગૌસેવા કરીને કે શિવ પુરાણનું શ્રવણ કરીને પણ વ્રત જેટલું જ પુણ્ય મેળવી શકો છો. યાદ રાખો કે સાત્વિક ભોજન અને પવિત્ર વિચારો સાથે વિતાવેલો દિવસ પણ શિવજીની ભક્તિનો જ એક ભાગ છે.
