વૈદિક પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ 2026માં 15 ફેબ્રુઆરીના રોજ મહાશિવરાત્રીનો પવિત્ર પર્વ ઉજવવામાં આવશે. શિવ ભક્તો માટે આ દિવસ મહાદેવની વિશેષ કૃપા મેળવવાનો અવસર હોય છે. ઉજ્જૈનના પ્રસિદ્ધ શ્રી મહાકાલેશ્વર મંદિરમાં દરરોજ ભગવાન મહાકાલની 6 વાર આરતી કરવામાં આવે છે, પરંતુ તેમાં 'ભસ્મ આરતી'નું મહત્વ સૌથી વધુ છે. આ આરતીમાં ભાગ લેવા માટે દેશ-વિદેશથી શ્રદ્ધાળુઓ ઉમટી પડે છે, પરંતુ એક ખાસ પરંપરા મુજબ મહિલાઓને આ આરતીના અમુક હિસ્સાને જોવાની મનાઈ છે.
મહિલાઓ માટે કેમ છે મનાઈ?
ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ, ભસ્મ આરતી પૂર્વે ભગવાન મહાકાલને વિધિવત સ્નાન કરાવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન ભગવાનના વસ્ત્રો અને આભૂષણો ઉતારી દેવામાં આવે છે, જેના કારણે મહાદેવ સંપૂર્ણપણે નિર્વસ્ત્ર અવસ્થામાં હોય છે. શાસ્ત્રોક્ત મર્યાદા મુજબ, ભગવાનના આ સ્વરૂપના દર્શન મહિલાઓ માટે વર્જિત માનવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત, ભસ્મ આરતી સમયે મહાકાલનું સ્વરૂપ અત્યંત ઉગ્ર અને શક્તિશાળી હોય છે, જે સ્ત્રીઓ માટે જોવું યોગ્ય નથી માનવામાં આવતું.
ભસ્મ આરતીનું ધાર્મિક મહત્વ
બાર જ્યોતિર્લિંગોમાં ત્રીજું સ્થાન ધરાવતા મહાકાલેશ્વરની ભસ્મ આરતી બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં કરવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે આ આરતીના દર્શન કરવાથી અકાળ મૃત્યુનો ભય દૂર થાય છે અને જીવનમાંથી નકારાત્મક ઉર્જાનો નાશ થાય છે. પૌરાણિક કથા મુજબ, પ્રાચીન સમયમાં મહાદેવે દૂષણ નામના રાક્ષસનો વધ કર્યો હતો અને તેની ભસ્મથી પોતાનો શૃંગાર કર્યો હતો. ત્યારથી આ ભસ્મ આરતીની પરંપરા ચાલી આવે છે.
ભસ્મ આરતી માટેના કડક નિયમો
મહાકાલની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ આરતીમાં સામેલ થવા માટે ભક્તોએ ખાસ નિયમોનું પાલન કરવું પડે છે:
ડ્રેસ કોડ: પુરુષો માટે સીવેલી ન હોય તેવી ધોતી પહેરવી અનિવાર્ય છે.
મહિલાઓ માટે નિયમ: આરતીના મુખ્ય અંશ દરમિયાન મહિલાઓએ ઘૂમટો (પડદો) કરવો પડે છે.
પ્રવેશ મર્યાદા: આરતી શરૂ થયા બાદ ગર્ભગૃહમાં પ્રવેશ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવે છે.
પ્રતિબંધિત વસ્તુઓ: મોબાઈલ ફોન, કેમેરા અને ચામડાની વસ્તુઓ મંદિરની અંદર લઈ જવાની મનાઈ છે.
આરતી માટે શ્રદ્ધાળુઓએ અગાઉથી Online અથવા Offline બુકિંગ કરાવવું પડે છે. આ પરંપરાઓ સદીઓથી જળવાઈ રહી છે, જે મહાકાલ પ્રત્યેની અતૂટ શ્રદ્ધા અને શિસ્તનું પ્રતીક છે.
