બ્લડ મૂન અને હોળીનો રહસ્યમય સંયોગ! : કેવી રીતે થાય છે ચંદ્રગ્રહણ? માત્ર પૂર્ણિમાએ જ કેમ? જાણો વૈજ્ઞાનિક અને ધાર્મિક કારણો

Chandra Grahan: ચંદ્રગ્રહણ એક રહસ્યમય ખગોળીય ઘટના છે, જે વૈજ્ઞાનિક અને ધાર્મિક બંને દ્રષ્ટિકોણથી લોકોને આકર્ષે છે. આજે 3 માર્ચના રોજ 2026નું પહેલું ચંદ્રગ્રહણ થવાનું છે અને તે ભારતમાં પણ દેખાશે. જ્યારે પૂર્ણિમાની રાત્રે અચાનક અંધકાર છવાઈ જાય છે, ત્યારે આ ઘટના એક અનોખો અનુભવ આપે છે. આજે જાણીએ કે ચંદ્રગ્રહણ કેવી રીતે થાય છે, તે માત્ર પૂર્ણિમાએ જ કેમ થાય છે અને તેના વૈજ્ઞાનિક તેમજ ધાર્મિક કારણો શું છે.

વૈજ્ઞાનિક કારણ: પૃથ્વીનો પડછાયો ચંદ્રને ઢાંકી દે છે

ચંદ્રગ્રહણ ત્યારે થાય છે જ્યારે પૃથ્વી સૂર્ય અને ચંદ્ર વચ્ચે આવી જાય છે. આ સમયે પૃથ્વીનો પડછાયો ચંદ્ર પર પડે છે અને તેને આંશિક કે સંપૂર્ણ રીતે ઢાંકી દે છે. આ ઘટના ફક્ત પૂર્ણિમાની રાત્રે જ શક્ય છે, કારણ કે ત્યારે જ સૂર્ય, પૃથ્વી અને ચંદ્ર સીધી રેખામાં આવે છે. જ્યારે પૃથ્વીનો પડછાયો ચંદ્રને સંપૂર્ણપણે ઢાંકી દે છે ત્યારે તેને પૂર્ણ ચંદ્રગ્રહણ કહેવામાં આવે છે. આ દરમિયાન સૂર્યપ્રકાશ વાતાવરણમાંથી પસાર થતો હોવાથી ચંદ્ર પર આછો લાલ રંગ છવાઈ જાય છે, જેને ‘બ્લડ મૂન’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ કુદરતી છે અને તેમાં કોઈ રહસ્યમય કે ડરવાની વાત નથી.

ધાર્મિક કારણ: રાહુ અને કેતુનું જોડાણ

હિંદુ ધર્મમાં ચંદ્રગ્રહણને રાહુ અને કેતુ સાથે જોડવામાં આવે છે. સ્કંદ પુરાણના અવંતિ વિભાગ અનુસાર, રાહુ અને કેતુનો જન્મ ઉજ્જૈનમાં થયો હતો અને તેઓ સૂર્ય તેમજ ચંદ્રના ગ્રહણ માટે જવાબદાર માનવામાં આવે છે.

પૌરાણિક વાર્તા: સમુદ્ર મંથન અને અમૃતનું રહસ્ય

સ્કંદ પુરાણમાં વર્ણવેલ વાર્તા અનુસાર, સમુદ્ર મંથન દરમિયાન દેવતાઓ અને રાક્ષસો વચ્ચે અમૃતના વહેંચવાની હરોળ હતી. રાક્ષસ સ્વરાભાનુએ દેવતાનું રૂપ ધારણ કરીને અમૃત પી લીધું. સૂર્ય અને ચંદ્રે આ વાત વિષ્ણુને જણાવી. ગુસ્સે થયેલા ભગવાન વિષ્ણુએ તેમના સુદર્શન ચક્રથી સ્વરાભાનુને માથાથી અલગ કરી દીધા. અમૃત પીધા પછી તેમનું માથું અમર રહ્યું અને તેને ‘રાહુ’ કહેવામાં આવ્યું, જ્યારે ધડને ‘કેતુ’ કહેવામાં આવ્યું. આ ઘટના પછી રાહુ અને કેતુ સૂર્ય તેમજ ચંદ્રના દુશ્મન બની ગયા. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, જ્યારે રાહુ ચંદ્રને ગળી જવાનો પ્રયાસ કરે છે ત્યારે ચંદ્રગ્રહણ થાય છે.

સાવચેતી અને ધાર્મિક મહત્વ

ગ્રહણના સમયે શોકનો સમયગાળો ગણવામાં આવે છે. આ દરમિયાન પૂજા, શુભ કાર્યો અને અન્ય માંગલિક પ્રવૃત્તિઓ મુલતવી રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. ગ્રહણનું ધાર્મિક મહત્વ પણ વધી જાય છે કારણ કે તે હોલિકા દહન જેવા તહેવારો સાથે પણ સંકળાયેલું છે.આજે રાત્રે આ અદ્ભુત ઘટના જોવાનું ભાગ્યશાળી બનશે. વૈજ્ઞાનિક રીતે તે કુદરતની અદ્ભુત રમત છે, જ્યારે ધાર્મિક રીતે તે પૌરાણિક વાર્તાઓને જીવંત કરે છે. તમે પણ આજે આ ચંદ્રગ્રહણ જુઓ અને તેના રહસ્યને અનુભવો!