LPG Cylinder Price Hike: દેશમાં LPG સિલિન્ડરના ભાવને લઈને ફરી એકવાર ચર્ચા તેજ બની છે. રસોઈ ગેસના ભાવમાં વધારો થતા સામાન્ય લોકોના ઘરખર્ચ પર અસર થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. આ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે LPG ભાવ અંગે સ્પષ્ટતા કરતાં દાવો કર્યો છે કે ભારતમાં રસોઈ ગેસના ભાવ હજુ પણ વિશ્વના ઘણા દેશોની સરખામણીએ ઓછા છે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઊર્જા અને ગેસના ભાવમાં થયેલા ફેરફારની અસર ભારતીય બજાર પર પણ જોવા મળે છે. જોકે, સામાન્ય ગ્રાહકો પર તેનો બોજ ઓછો રહે તે માટે સરકાર સમયાંતરે સબસિડી, રાહત અને નીતિગત પગલાં લેતી રહી છે.
ભાવવધારાથી મધ્યમ વર્ગ અને ગરીબ પરિવારો પર અસર
LPG સિલિન્ડર આજે શહેરોથી લઈને ગામડાં સુધી લગભગ દરેક ઘરની જરૂરિયાત બની ગયો છે. ખાસ કરીને ઉજ્જ્વલા યોજના બાદ મોટી સંખ્યામાં ગરીબ પરિવારો પણ LPG કનેક્શન સાથે જોડાયા છે. આવી સ્થિતિમાં સિલિન્ડરના ભાવમાં થતો નાનો વધારો પણ ઘરના માસિક બજેટને અસર કરે છે. ઘણા પરિવારો માટે ગેસ સિલિન્ડર, અનાજ, દૂધ, શાકભાજી અને વીજળી જેવા ખર્ચ પહેલેથી જ વધેલા છે. હવે LPG ભાવમાં વધારો થવાથી રસોડાનું બજેટ વધુ તંગ થવાની શક્યતા છે.
સરકારનો દાવો શું છે?
સરકારનું કહેવું છે કે ભારત જેવા વિશાળ વસ્તી ધરાવતા દેશમાં ઊર્જા સુરક્ષા અને ગ્રાહકોને સસ્તું ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવું બંને મોટા પડકારો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસના ભાવમાં ચઢાવ-ઉતાર થતો રહે છે, છતાં ભારતમાં LPGના ભાવને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે વિવિધ સ્તરે પ્રયાસો કરવામાં આવે છે. સરકાર તરફથી એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ભારતના LPG ભાવ વિશ્વના અનેક દેશોની તુલનામાં ઓછા છે. સરકાર આ દલીલ દ્વારા બતાવવા માંગે છે કે ભાવવધારો હોવા છતાં ભારતીય ગ્રાહકોને અન્ય દેશોની સરખામણીએ રાહત મળે છે.
વિપક્ષ અને સામાન્ય લોકોના સવાલો
બીજી તરફ, LPG ભાવવધારા મુદ્દે વિપક્ષ સરકાર પર નિશાન સાધી શકે છે. સામાન્ય લોકોનો પણ સવાલ છે કે જો ભારતના ભાવ ઓછા છે, તો પણ ઘરેલુ આવકની સરખામણીએ સિલિન્ડર મોંઘો કેમ લાગે છે? ભારતમાં મોટી સંખ્યામાં લોકોની માસિક આવક મર્યાદિત હોય છે. આવી સ્થિતિમાં આંતરરાષ્ટ્રીય તુલના કરતાં સામાન્ય પરિવારના બજેટને કેન્દ્રમાં રાખીને ભાવ નક્કી કરવો જોઈએ એવી માંગ ઉઠે છે.
ઉજ્જ્વલા યોજનાના લાભાર્થીઓ માટે રાહત મહત્વપૂર્ણ
LPG ભાવવધારાની સૌથી વધુ અસર ઉજ્જ્વલા યોજનાના લાભાર્થી પરિવારો પર પડી શકે છે. સરકાર આ વર્ગને સબસિડી અથવા અન્ય રાહત આપે તો તેઓ ગેસનો ઉપયોગ ચાલુ રાખી શકે. નહીં તો કેટલાક ગરીબ પરિવારો ફરીથી લાકડું, કોલસો અથવા પરંપરાગત ઇંધણ તરફ વળી શકે છે, જે આરોગ્ય અને પર્યાવરણ બંને માટે નુકસાનકારક છે.
આગામી સમયમાં ભાવ પર રહેશે નજર
LPGના ભાવનો સીધો સંબંધ આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા બજાર, ડોલર-રૂપિયા વિનિમય દર અને સરકારી ટેક્સ-સબસિડી નીતિઓ સાથે છે. જો વૈશ્વિક બજારમાં ગેસના ભાવ વધશે તો સ્થાનિક સ્તરે પણ દબાણ વધી શકે છે. બીજી તરફ, સરકાર સબસિડી અથવા રાહત દ્વારા ગ્રાહકોને થોડો બચાવ આપી શકે છે. હાલમાં LPG ભાવવધારો માત્ર આર્થિક મુદ્દો નથી, પરંતુ તે સામાન્ય પરિવારના રસોડા સાથે સીધો જોડાયેલો મુદ્દો છે. સરકાર માટે પડકાર એ રહેશે કે તે એક તરફ ઊર્જા બજારની વાસ્તવિકતા સંભાળે અને બીજી તરફ સામાન્ય લોકોને મોંઘવારીના બોજથી બચાવે.
