હિન્દુ ધર્મમાં મકરસંક્રાંતિના તહેવારનું વિશેષ મહત્વ છે. જ્યારે સૂર્ય ધનુરાશિ છોડીને મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે મકરસંક્રાંતિ ઉજવવામાં આવે છે. દર વર્ષે આ દિવસ 14 જાન્યુઆરીએ આવે છે. આ વખતે માઘ કૃષ્ણ ચતુર્થીમાં પુનર્વસુ અને પુષ્ય નક્ષત્રના સંયોગમાં મકરસંક્રાંતિનો તહેવાર ઉજવવામાં આવશે. સૂર્ય ભગવાન 14 જાન્યુઆરી, 2025 ના રોજ રાત્રે 8:54 વાગ્યે તેમના પુત્ર શનિની માલિકીની મકર રાશિમાં આવી રહ્યા છે. શાસ્ત્રો અનુસાર મકરસંક્રાંતિનો તહેવાર ત્યારે ઉજવવામાં આવે છે જ્યારે સૂર્ય ધનુ રાશિમાં તેની યાત્રા પૂર્ણ કરીને મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે. આ દિવસથી સૂર્ય દક્ષિણાયનથી ઉત્તરાયણ તરફ જાય છે. ઉત્તરાયણને ભગવાનનો દિવસ કહેવામાં આવે છે.
મકરસંક્રાંતિ અને
પુષ્ય નક્ષત્રનો સંયોગ
આ વર્ષે મકરસંક્રાંતિ પર વિશેષ શુભ સંયોગો બની રહ્યા છે. શુભ સંયોગના કારણે મકરસંક્રાંતિ પર દાન, સ્નાન અને જપનું મહત્વ વધી જાય છે. આ વર્ષે મકરસંક્રાંતિ પર પુષ્ય નક્ષત્ર છે, તે 14 જાન્યુઆરીએ સવારે 10.17 વાગ્યે શરૂ થશે અને 15 જાન્યુઆરીએ સવારે 10.28 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. ,પુષ્ય નક્ષત્રનો સ્વામી શનિદેવ છે, જ્યારે મકરસંક્રાંતિ પણ શનિદેવને સમર્પિત છે. મકરસંક્રાંતિ પર ખગ્રાસ પણ સમાપ્ત થઈ રહ્યા છે, તેથી પુષ્ય નક્ષત્રના દિવસે આ દિવસ ખરીદી, શુભ કાર્ય અને રોકાણ માટે ખૂબ જ શુભ રહેશે.
મકરસંક્રાંતિનું પૌરાણિક મહત્વ
મકરસંક્રાંતિના દિવસે ગંગા અને યમુના જેવી પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન અને દાન કરવાથી વ્યક્તિને મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય તેવી લોકવાયકા છે. મકરસંક્રાંતિ પર્વના દિવસે તલ, ગોળ અને ખીચડી ખાવી શુભ ગણાય છે. દેશના કેટલાક રાજ્યોમાં એવું પણ માનવામાં આવે છે કે ચોખા, દાળ અને ખીચડીનું દાન કરવાથી પુણ્ય મળે છે. મકરસંક્રાંતિના દિવસે સૂર્યદેવની પૂજા કરવી પણ ખૂબ જ ફળદાયી માનવામાં આવે છે. મહાભારતના યુદ્ધમાં ભીષ્મ પિતામહે પણ આ સમયની એટલે કે સૂર્યની ઉત્તરાયણ સુધી પ્રતીક્ષા કરી હતી. સૂર્યોદય પછી ખીચડી વગેરે બનાવ્યા પછી તલ સાથેના ગોળના લાડુ સૌપ્રથમ સૂર્યનારાયણને અર્પણ કરવા જોઈએ અને પછી દાન આપવું જોઈએ. તમારે તમારા નહાવાના પાણીમાં તલ ઉમેરવા જોઈએ. ઓમ નમો ભગવતે સૂર્યાય નમઃ અથવા ઓમ સૂર્યાય નમઃનો જાપ કરો. માઘ માહાત્મ્યનો પાઠ કરવાથી પણ લાભ થાય છે. આ દિવસે સૂર્યને જળ અર્પણ કરવું જોઈએ. ગાયના શેડમાં લીલા ઘાસ અને ગાયોની સંભાળ માટે પૈસા દાન કરો. ઠંડીની મોસમ હોવાથી, જરૂરિયાતમંદ લોકોને ઊનના કપડાં અથવા ધાબળા દાન કરો.
ખીચડીના પ્રસાદનું સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ મહત્વ
મકરસંક્રાંતિના દિવસે પ્રસાદ તરીકે ખાવામાં આવતી ખીચડી સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે. ખીચડીથી પાચન પ્રક્રિયા સરળતાથી ચાલવા લાગે છે. આ સિવાય જો વટાણા અને આદુને મિક્સ કરીને ખીચડી બનાવવામાં આવે તો તે શરીર માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે. તે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને વધારે છે અને બેક્ટેરિયા સામે લડવામાં પણ મદદ કરે છે.
મકરસક્રાંતિના પર્વ બાદ બિમારીઓ દૂર
મકરસંક્રાંતિ પછી નદીઓમાં બાષ્પીભવનની પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે, જેના કારણે શરીરની અંદરની ઘણી બીમારીઓ દૂર થઈ જાય છે. આ ઋતુમાં તલ અને ગોળ ખાવાથી ખૂબ જ ફાયદો થાય છે. તે શરીરને ગરમ રાખે છે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે સૂર્યના તાપથી ઉત્તરાયણમાં ઠંડી ઓછી થાય છે.
