રથયાત્રા પહેલાં મંદિરની વધે છે ચર્ચા
ઓડિશાના પુરીમાં આવેલું ભગવાન જગન્નાથનું મંદિર દેશના સૌથી પવિત્ર મંદિરોમાંનું એક માનવામાં આવે છે. દર વર્ષે રથયાત્રા પહેલાં મંદિર સાથે જોડાયેલી પરંપરાઓ અને રહસ્યો ફરી ચર્ચામાં આવે છે. આમાંથી કેટલીક બાબતો ધાર્મિક માન્યતાઓ પર આધારિત છે અને ભક્તો માટે વિશેષ આસ્થાનું કેન્દ્ર છે.
નવકલેબર સાથે જોડાયેલી ખાસ પરંપરા
જગન્નાથ મંદિરમાં સમયાંતરે નવકલેબર વિધિ થાય છે. આ દરમિયાન ભગવાન જગન્નાથ, બલભદ્ર, સુભદ્રા અને સુદર્શનના લાકડાના વિગ્રહો નવા બનાવવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ જૂની મૂર્તિઓમાંથી રહસ્યમય 'બ્રહ્મ પદાર્થ'ને અત્યંત ગુપ્ત વિધિ દ્વારા નવી મૂર્તિઓમાં સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ ગુપ્ત રાખવામાં આવે છે.
'ધબકતા હૃદય'ની માન્યતા શું છે?
ઘણા લોકોમાં એવી ધાર્મિક માન્યતા પ્રચલિત છે કે ભગવાન જગન્નાથના વિગ્રહમાં રહેલો બ્રહ્મ પદાર્થ જીવંત શક્તિનું પ્રતિક છે અને તેને ભગવાનના 'ધબકતા હૃદય' સાથે જોડવામાં આવે છે. જોકે મંદિર પ્રશાસન અથવા વૈજ્ઞાનિક સ્તરે આ દાવાની કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. તેને શ્રદ્ધા અને ધાર્મિક માન્યતા તરીકે જ જોવામાં આવે છે.
રથયાત્રા પહેલાં થાય છે ખાસ વિધિઓ
રથયાત્રા પહેલાં ભગવાનને સ્નાન યાત્રા કરાવવામાં આવે છે. ત્યારબાદ દેવતાઓને કેટલાક દિવસો સુધી 'અનવસર'માં રાખવામાં આવે છે. આ દરમિયાન ભક્તોને દર્શન મળતા નથી. પછી નેત્રોત્સવ વિધિમાં ભગવાનના નેત્રોનું પુનઃ આલેખન કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ રથયાત્રા શરૂ થાય છે. વર્ષ 2026માં રથયાત્રા 16 Julyના રોજ ઉજવાશે.
દર વર્ષે લાખો ભક્તો ઉમટે છે
પુરીની રથયાત્રા વિશ્વના સૌથી મોટા ધાર્મિક ઉત્સવોમાંની એક માનવામાં આવે છે. દર વર્ષે લાખો શ્રદ્ધાળુ ભગવાન જગન્નાથ, બલભદ્ર અને સુભદ્રાના રથના દર્શન કરવા અને રથ ખેંચવાનો લાભ લેવા માટે પુરી પહોંચે છે.
