Iran Oil Tankers: મધ્ય પૂર્વમાં ફરી એકવાર તણાવપૂર્ણ સ્થિતિ સર્જાતી જોવા મળી રહી છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા લાંબા સમયના વિવાદ વચ્ચે હવે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગોમાંના એક એવા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને નવી ચિંતા ઉભી થઈ છે. ઈરાને દાવો કર્યો છે કે તેની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ત્રણ ઓઇલ ટેન્કરોને ઘેરીને અટકાવ્યા છે. આ ઘટનાએ વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર, તેલની સપ્લાય અને આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ ઉદ્યોગમાં ફરી અનિશ્ચિતતા વધારી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી વિશ્વના કુલ સમુદ્રી માર્ગે થતા ક્રૂડ ઓઇલ વેપારનો મોટો હિસ્સો પસાર થાય છે. આવી સ્થિતિમાં અહીં કોઈપણ પ્રકારનો તણાવ માત્ર મધ્ય પૂર્વ પૂરતો મર્યાદિત રહેતો નથી, પરંતુ તેની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો, કાચા તેલના ભાવ અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પણ પડી શકે છે. ઈરાનના તાજા દાવા બાદ વિશ્વભરમાં આ ઘટનાને ગંભીરતાથી જોવામાં આવી રહી છે.
ઈરાનનો દાવો: ચેતવણીની અવગણના કરનારા ટેન્કરોને અટકાવ્યા
ઈરાની સરકારી મીડિયાના અહેવાલ અનુસાર, ઈરાનની ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC)એ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં એવા ત્રણ ઓઇલ ટેન્કરોને રોક્યા, જેમણે અગાઉ આપવામાં આવેલી ચેતવણીનું પાલન કર્યું નહોતું. ઈરાનનું કહેવું છે કે આ કાર્યવાહી તેની જાહેર કરાયેલી સુરક્ષા નીતિના ભાગરૂપે કરવામાં આવી છે. જો કે, આ દાવાની સ્વતંત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પુષ્ટિ થઈ નથી. સંબંધિત દેશો અથવા જહાજ સંચાલક કંપનીઓ તરફથી પણ આ અંગે સત્તાવાર નિવેદન જાહેર થયું નથી.
શિપિંગ કંપનીઓને અગાઉથી આપવામાં આવી હતી ચેતવણી
ઈરાને આ કાર્યવાહી પહેલાં જ વિશ્વભરના દેશો અને આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ કંપનીઓને ચેતવણી આપી હતી. ઈરાને સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે જો કોઈ દેશ અથવા કંપની અમેરિકા દ્વારા જપ્ત કરાયેલી ઈરાની સંપત્તિનો ઉપયોગ કરશે તો તે દેશના અથવા કંપનીના જહાજોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવા દેવામાં નહીં આવે. ઈરાનના મતે, અમેરિકાએ તેની સંપત્તિ જપ્ત કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે અને તે આ મુદ્દે કોઈપણ પ્રકારની સમજૂતી માટે તૈયાર નથી.
આ પણ વાંચો: સીઝફાયર બાદ ઈરાનનો મોટો હુમલો! : અમેરિકી ઠેકાણાં પર મિસાઈલો, રેડ સીમાં હૂતીઓએ મચાવ્યો ખળભળાટ
ટ્રમ્પના નિર્ણય બાદ વધ્યો વિવાદ
તાજેતરમાં અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી હતી કે ઈરાન સાથેના સંઘર્ષ દરમિયાન નુકસાન પામેલા જહાજોને વળતર આપવા માટે અમેરિકા દ્વારા જપ્ત કરાયેલી ઈરાની સંપત્તિનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. આ જાહેરાત બાદ ઈરાને કડક વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. ઈરાનનું કહેવું છે કે તેની સંપત્તિનો આ રીતે ઉપયોગ કરવો ગેરકાયદેસર છે અને તે કોઈપણ સંજોગોમાં સ્વીકાર્ય નથી.
ઈરાની સૈન્યની કડક ચેતવણી
ઈરાનના ટોચના સૈન્ય કમાન્ડ 'ખાતમ અલ-અંબિયા'ના પ્રવક્તા ઈબ્રાહિમ ઝુલ્ફિકારીએ અમેરિકાના નિર્ણયને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધો છે. તેમણે ચેતવણી આપતાં જણાવ્યું હતું કે જો કોઈ દેશ અથવા કંપની ઈરાનની જપ્ત કરાયેલી સંપત્તિનો ઉપયોગ કરશે તો ઈરાનના સશસ્ત્ર દળો તે દેશના જહાજોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવા દેશે નહીં. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે, અમેરિકાના આ નિર્ણયના "ગંભીર પરિણામો" આવી શકે છે અને ઈરાન પોતાના હિતોની રક્ષા માટે જરૂરી તમામ પગલાં ભરશે.
આ પણ વાંચો: રશિયા સાથે વેપાર હવે પડશે ભારે? : અમેરિકી સેનેટે પ્રતિબંધ બિલને આગળ ધપાવ્યું, જાણો શું થશે
વિશ્વ માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત અને વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગોમાંનો એક છે. પર્શિયન ખાડીમાંથી નીકળતું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઇલ અને લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) આ જ માર્ગેથી વૈશ્વિક બજારો સુધી પહોંચે છે. આ માર્ગમાં કોઈપણ પ્રકારનો વિક્ષેપ સર્જાય તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે. ઉપરાંત ઊર્જા પુરવઠા પર અસર પડવાથી અનેક દેશોની અર્થવ્યવસ્થા પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
આગામી દિવસોમાં વિશ્વની નજર મધ્ય પૂર્વ પર
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા તણાવ વચ્ચે હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયની નજર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર કેન્દ્રિત થઈ છે. જો બંને દેશો વચ્ચેનો વિવાદ વધુ ઉગ્ર બનશે તો તેની સીધી અસર વૈશ્વિક વેપાર, તેલના ભાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર પડી શકે છે. હાલમાં ઈરાને ત્રણ ઓઇલ ટેન્કરોને રોક્યાનો દાવો કર્યો છે, પરંતુ આ ઘટનાની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ હજુ સુધી થઈ નથી. આગામી દિવસોમાં અમેરિકા, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને અન્ય દેશોની પ્રતિક્રિયા બાદ પરિસ્થિતિ વધુ સ્પષ્ટ બનવાની શક્યતા છે.
