Chaitra Navratri 2026 Ghatasthapana: સનાતન ધર્મમાં નવરાત્રીનો પર્વ શક્તિની ઉપાસનાનો મહાપર્વ છે. હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર, આ વર્ષે 19 માર્ચથી ચૈત્ર નવરાત્રીની શરૂઆત થવા જઈ રહી છે. આ નવ દિવસની ઉપાસનાનો મુખ્ય આધાર ઘટ એટલે કે કળશની સ્થાપના છે. શાસ્ત્રોમાં કળશને બ્રહ્માંડ અને તમામ દિવ્ય શક્તિઓનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
એવી માન્યતા છે કે નવરાત્રીમાં વિધિ-વિધાનથી ઘટસ્થાપના કરવાથી મા દુર્ગાની વિશેષ કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે. બીજી તરફ, જો નવરાત્રીમાં પૂરી વિધિ સાથે કળશ સ્થાપન કરવામાં ન આવે તો પૂજા-પાઠ નિષ્ફળ જઈ શકે છે. તેથી, નવરાત્રીના પહેલા દિવસે શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી ઘટસ્થાપના કરવાનું વિધાન જણાવવામાં આવ્યું છે. ચાલો જાણીએ કે આ વર્ષે ચૈત્ર નવરાત્રીના પહેલા દિવસે ઘટસ્થાપના કેવી રીતે કરવી અને પૂજનની સાચી વિધિ તથા નિયમો શું છે.
માટીનો કળશ છે જરૂરી
ઘટસ્થાપના એ પ્રકૃતિ અને ફળદ્રુપતાનું પ્રતીક છે. આ માટે એક પહોળા મોઢાવાળો માટીનો કળશ લો. ત્યારબાદ કળશ (પાત્ર) માં સૌથી પહેલા શુદ્ધ માટીનો એક થર પાથરો, પછી તેના પર મુઠ્ઠીભર જવ (જવારા) છાંટો. તેની ઉપર ફરીથી માટી નાખો અને ફરીથી જવ છાંટો. અંતમાં તેને માટીથી ઢાંકી દો. ત્યારબાદ તેમાં થોડું પાણી છાંટો.
મંગળ કળશનું પૂજન અને સ્થાપના
કળશને તમામ તીર્થો અને દેવતાઓનું નિવાસસ્થાન માનવામાં આવે છે.
* તાંબા અથવા માટીના કળશને શુદ્ધ જળ અથવા ગંગાજળથી ભરો.
* તેના કંઠ (ગળા) પર પવિત્ર કલાવા (મૌલી) બાંધો.
* કળશના મધ્ય ભાગમાં રોલી અથવા કુમકુમથી સ્વાસ્તિકનું ચિહ્ન બનાવો.
* હવે કળશના મુખ પર આંબા અથવા અશોકના પાંચ પાન રાખો.
* એક જટાવાળા નારિયેળને લાલ ચુંદડી અથવા કાપડમાં લપેટી, કલાવા બાંધીને પાંદડાઓની વચ્ચે સ્થાપિત કરો.
* ધ્યાન રાખવું કે નારિયેળનું મુખ ઉપરની તરફ અથવા પૂજા કરનાર તરફ હોય.
* હવે આ કળશને જવ વાળા પાત્રની બરાબર મધ્યમાં સ્થાપિત કરી દો.
દેવી-દેવતાઓનું આહ્વાન
ઘટસ્થાપના કર્યા પછી હાથ જોડીને દેવી-દેવતાઓનું શ્રદ્ધાપૂર્વક આહ્વાન કરો. આ ક્રમમાં સૌથી પહેલા વિઘ્નહર્તા ભગવાન ગણેશનું ધ્યાન ધરો. ત્યારબાદ મા દુર્ગા અને તમામ દિવ્ય શક્તિઓને પ્રાર્થના કરો કે તેઓ આગામી નવ દિવસ સુધી આ કળશમાં બિરાજમાન થઈને પોતાની કૃપા વરસાવે.
પંચોપચાર અને ષોડશોપચાર પૂજન
અંતમાં કળશનું વિધિવત પૂજન કરો. આ માટે કળશને તિલક કરો, અક્ષત (ચોખા) ચઢાવો અને તાજા ફૂલોની માળા પહેરાવો. ત્યારબાદ કળશ પાસે ફળ, મીઠાઈ અને વિશેષ પ્રસાદ રાખો. આટલું કર્યા પછી ધૂપ-દીપ પ્રગટાવી માતાજીને અત્તર અને નૈવેદ્ય અર્પણ કરો.
ચૈત્ર નવરાત્રી 2026 ઘટસ્થાપના મુહૂર્ત
વૈદિક પંચાંગ અનુસાર, આ વર્ષે ચૈત્ર શુક્લ પક્ષની પ્રતિપદા તિથિ19 માર્ચ ના રોજ સવારે 6:52 વાગ્યાથી શરૂ થશે. જ્યારે, આ તિથિની સમાપ્તિ20 માર્ચ 2026ના રોજ સવારે 4:52 વાગ્યે થશે. ઉદયા તિથિ મુજબ, આ વર્ષે ચૈત્ર નવરાત્રીની ઘટસ્થાપના 19 માર્ચના રોજ જ કરવામાં આવશે.
આ દિવસે ઘટસ્થાપના માટેના શુભ મુહૂર્ત નીચે મુજબ છે..
પ્રથમ મુહૂર્ત: સવારે 6:52 થી 8:14 સુધી.
બીજું મુહૂર્ત (અભિજિત): બપોરે 12:30 થી બપોરે 1:18 સુધી.
તમે તમારી સુવિધા અનુસાર આ બંનેમાંથી કોઈ પણ મુહૂર્તમાં ઘટસ્થાપના કરી શકો છો.
Disclaimer: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી સામાન્ય માન્યતાઓ અને જાણકારીઓ પર આધારિત છે. અમે તેની પુષ્ટિ કરતા નથી.
