Hanuman Jayanti 2026: સનાતન ધર્મમાં ભગવાન હનુમાનને અષ્ટ સિદ્ધિ અને નવ નિધિના દાતા તરીકે પૂજવામાં આવે છે. હનુમાન ચાલીસામાં પણ તેમને "અષ્ટ સિદ્ધિ નવ નિધિ કે દાતા" કહીને વંદન કરવામાં આવ્યું છે. હિંદુ માન્યતા અનુસાર, આ આઠ દિવ્ય શક્તિઓ (સિદ્ધિઓ)ના કારણે જ તેઓ મહાબલી બજરંગી તરીકે જાણીતા છે. હનુમાન જયંતિ 2026માં (2 એપ્રિલ 2026) આ શક્તિઓનું મહત્વ સમજીએ અને જાણીએ કે આ સિદ્ધિઓ કઈ છે અને રામાયણ-મહાભારતમાં તેમનો ઉપયોગ કેવી રીતે થયો હતો.
1. અણીમા (Anima)
આ સિદ્ધિ વ્યક્તિને અણુ કરતાં પણ વધુ સૂક્ષ્મ બનવાની શક્તિ આપે છે.
રામાયણમાં હનુમાનજીએ આ શક્તિનો ઉપયોગ કરીને સુરસા રાક્ષસીના મુખમાં પ્રવેશ કર્યો અને પછી છટકી ગયા. તેમણે લંકામાં પ્રવેશ કરતી વખતે પણ પોતાના શરીરને અત્યંત નાનું કરીને રાક્ષસોની નજરથી બચ્યા હતા.
2. મહિમા (Mahima)
શરીરને અત્યંત વિશાળ અને બ્રહ્માંડને આવરી લે તેવું કરવાની શક્તિ.
રામાયણમાં સમુદ્ર લાંઘતી વખતે અને લંકામાં માતા સીતાને વાનર સેનાની શક્તિ દર્શાવવા માટે હનુમાનજીએ આ સિદ્ધિનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
3. ગરિમા (Garima)
શરીરને અત્યંત ભારે અને અચલ બનાવવાની શક્તિ, જેથી કોઈ તેને હલાવી ન શકે.
મહાભારતમાં વૃદ્ધ વાનરના રૂપમાં હનુમાનજીએ ભીમના અભિમાનને દૂર કરવા માટે પોતાની પૂંછડીને એટલી ભારે બનાવી દીધી કે અનેક હાથીઓના બળવાળો ભીમ પણ તેને હલાવી શક્યો ન હતો.
4. લઘીમા (Laghima)
શરીરને અત્યંત હલકું અને વજનહીન બનાવવાની શક્તિ, જેથી પવન કરતાં પણ ઝડપથી ઉડી શકાય.
રામાયણમાં લંકામાં રાક્ષસોની નજરથી બચવા અને અશોક વાટિકામાં પાંદડા વચ્ચે છુપાવા માટે હનુમાનજીએ આ સિદ્ધિનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
5. પ્રાપ્તિ (Prapti)
કોઈપણ વસ્તુ પ્રાપ્ત કરવાની અથવા કોઈપણ સ્થાને તુરંત પહોંચવાની શક્તિ. આનાથી ભવિષ્યની આગાહી અને અન્ય જીવો સાથે વાતચીત પણ શક્ય બને છે.
રામાયણમાં માતા સીતાની શોધ દરમિયાન પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ સાથે સંવાદ કરવા માટે આ શક્તિનો ઉપયોગ થયો હતો.
6. પ્રાકામ્ય (Prakamya
કોઈપણ ઇચ્છા તુરંત પૂર્ણ કરવાની અને આકાશથી પાતાળ સુધી મુસાફરી કરવાની શક્તિ. આ સિદ્ધિ દિવ્ય જ્ઞાન અને કોઈપણ સ્વરૂપ ધારણ કરવાની ક્ષમતા આપે છે.
હનુમાનજી આ શક્તિથી કોઈપણ સમયે તેમના ભક્તો સુધી પહોંચી શકે છે અને વિવિધ રૂપ ધારણ કરી શકે છે.
આ પણ વાંચો: હનુમાન જયંતી પર ભાગ્ય જગાડશે મંગળ! : આ 3 રાશિવાળાને ઘરે વહેશે ધનની નદીઓ! મે મહિના સુધી રહેશે શુભ અસર!
7. ઇશિત્વ (Ishitva)
દેવતા જેવું પ્રભુત્વ અને સૃષ્ટિ પર નિયંત્રણ મેળવવાની શક્તિ. આ સિદ્ધિ વ્યક્તિને પૂજનીય અને નેતૃત્વ ક્ષમતા આપે છે.
લંકાના યુદ્ધમાં વાનર સેનાનું નેતૃત્વ કરવા માટે હનુમાનજીએ આ શક્તિનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
8. વશિત્વ (Vashitva)
કોઈપણને વશમાં કરવાની અને પોતાની ઇન્દ્રિયો તથા મનને સંપૂર્ણ નિયંત્રણમાં રાખવાની શક્તિ. આનાથી લાલચ, ભ્રમ અને વિકારોથી મુક્તિ મળે છે.
આ સિદ્ધિના કારણે હનુમાનજી સંપૂર્ણ બ્રહ્મચારી અને નિયંત્રિત જીવન જીવી શક્યા. આ આઠેય સિદ્ધિઓના કારણે જ હનુમાનજીને મહાબલી, બજરંગી અને સંકટમોચન કહેવામાં આવે છે. સનાતન પરંપરા અનુસાર, જે ભક્ત શુદ્ધ હૃદયથી તેમની ઉપાસના કરે છે, તેને આ સિદ્ધિઓમાંથી કોઈ એક પણ પ્રાપ્ત થઈ શકે છે તેનું જીવન ધન્ય બની જાય છે.
