ભારત દેશ તેના પવિત્ર મંદિરો અને અજોડ આધ્યાત્મિક વારસા માટે વિશ્વભરમાં વિખ્યાત છે. અહીં દરેક ખૂણે દેવી-દેવતાઓના નિવાસસ્થાન સમાન મંદિરો આવેલા છે, પરંતુ કરોડો ભારતીયોના હૃદયમાં ભગવાન રામનું સ્થાન સર્વોપરી છે. ભગવાન વિષ્ણુના 7th અવતાર અને મર્યાદા પુરુષોત્તમ તરીકે ઓળખાતા શ્રીરામના અયોધ્યા સ્થિત ભવ્ય મંદિર ઉપરાંત પણ ભારતમાં એવા કેટલાક વિશિષ્ટ મંદિરો છે, જેનો ઈતિહાસ શ્રદ્ધાળુઓને મંત્રમુગ્ધ કરી દે તેવો છે.
ભદ્રાચલમનું સીતા રામ ચંદ્રસ્વામી મંદિર, તેલંગાણા
દક્ષિણ ભારતના તેલંગાણામાં ગોદાવરી નદીના કાંઠે આવેલું ભદ્રાચલમ મંદિર અત્યંત પૂજનીય છે. આ મંદિરમાં પ્રભુ શ્રીરામ, માતા સીતા અને લક્ષ્મણજીની મનમોહક મૂર્તિઓ બિરાજમાન છે. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, વનવાસ દરમિયાન ભગવાન રામ આ સ્થળે પધાર્યા હતા. અહીં રામનવમી જેવા પર્વો પર લાખોની સંખ્યામાં ભક્તો ઉમટી પડે છે. એવી લોકવાયકા છે કે જે ભક્ત અહીં સાચા હૃદયથી પ્રાર્થના કરે છે તેની મનોકામના ચોક્કસ પૂર્ણ થાય છે.
નાસિકનું કાલારામ મંદિર, મહારાષ્ટ્ર
મહારાષ્ટ્રના નાસિકમાં સ્થિત કાલારામ મંદિર તેની સ્થાપત્યકલા અને શ્રદ્ધા માટે જાણીતું છે. આ મંદિરની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે અહીં ભગવાન રામની મૂર્તિનો રંગ કાળો છે, જેને સ્થાનિકો 'કાલારામ' તરીકે ઓળખે છે. 7 feet ઊંચી આ પ્રતિમા કાળા પથ્થરમાંથી કંડારવામાં આવી છે. ઇતિહાસ મુજબ, 1782માં સરદાર રંગરાવ ઓઢેકરે આ મંદિરનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. દરરોજ 2000 શ્રમિકોના પરિશ્રમથી 12 વર્ષમાં આ પ્રતિમા તૈયાર થઈ હતી. શ્રદ્ધાળુઓ મંદિરમાં પ્રવેશતા પહેલા પવિત્ર ગોદાવરી નદીમાં ડૂબકી લગાવે છે, કારણ કે ભગવાન રામ પણ વનવાસ દરમિયાન અહીં સ્નાન કરતા હતા.
ઓરછાનું શ્રીરામ રાજા મંદિર, મધ્યપ્રદેશ
મધ્યપ્રદેશના ઓરછામાં ભગવાન રામને દેવતા તરીકે નહીં પણ એક 'રાજા' તરીકે પૂજવામાં આવે છે. આ ભારતનું એકમાત્ર એવું મંદિર છે જ્યાં ભગવાન રામને દરરોજ પોલીસ દ્વારા 'ગાર્ડ ઓફ ઓનર' આપવામાં આવે છે. અસલમાં આ એક શાહી મહેલ હતો જેનું નિર્માણ 16th સદીમાં રાજા મધુકર શાહે કરાવ્યું હતું. કિંવદંતી છે કે રાણી ગણેશ કુંવર અયોધ્યાથી ભગવાનની મૂર્તિ લાવ્યા હતા અને ભગવાને આપેલા વચન મુજબ આ મહેલ પાછળથી મંદિરમાં પરિવર્તિત થયો હતો. આજે પણ અહીં રામ રાજાના શાસન જેવો અનુભવ થાય છે.
શ્રીરામ તીર્થ મંદિર, અમૃતસર પંજાબ
અમૃતસરનું આ મંદિર આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્ત્વનું છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ, આ એ જ સ્થળ છે જ્યાં મહર્ષિ વાલ્મિકીએ રામાયણની રચના કરી હતી. આ સ્થળને લવ-કુશનું જન્મસ્થાન પણ માનવામાં આવે છે. મંદિરની નજીકમાં જ એક પ્રાચીન કુવો આવેલો છે, જેને 'સીતાની વાવ' અથવા કુવો કહેવામાં આવે છે, જ્યાં માતા સીતા દૈનિક કાર્યો કરતા હોવાનું મનાય છે. અહીં પૂજા કરવાથી સંતાનોને આશીર્વાદ અને આધ્યાત્મિક સુખની પ્રાપ્તિ થાય તેવી ભક્તોમાં અતૂટ શ્રદ્ધા છે.
