હિન્દુ ધર્મમાં ચૈત્ર માસનું વિશેષ મહત્વ છે, અને આ માસની શરૂઆતમાં જ આવતું દશા માતાનું વ્રત સુહાગન મહિલાઓ માટે અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે. ચૈત્ર માસના કૃષ્ણ પક્ષની દશમી તિથિએ મનાવવામાં આવતું આ વ્રત પરિવારની સુખ, સમૃદ્ધિ અને સારા નસીબ માટે રાખવામાં આવે છે. જ્યોતિષીઓના મતે, આ વર્ષે દશા માતાનું વ્રત 13 March 2026 ના રોજ રાખવામાં આવશે. આ દિવસે મહિલાઓ પીપળાના વૃક્ષની પૂજા કરે છે અને પવિત્ર દોરો ધારણ કરે છે, જેથી ઘરની દશા સુધરે અને દરિદ્રતા દૂર થાય.
દશા માતા વ્રત 2026: પંચાંગ અને શુભ મુહૂર્ત
પંચાંગની ગણતરી મુજબ, દશમી તિથિની શરૂઆત 13 March ના રોજ સવારે 06:30 કલાકે થશે અને તેનું સમાપન 14 March ના રોજ સવારે 08:11 કલાકે થશે. શાસ્ત્રોના નિયમ અનુસાર, જે તિથિ સૂર્યોદય સમયે પ્રવર્તતી હોય તે જ માન્ય ગણાય છે. તેથી, ઉદય તિથિના આધારે દશા માતાનું વ્રત અને પૂજા 13 March ના રોજ કરવી શ્રેષ્ઠ રહેશે.
તિથિ | સમય (ભારતીય માનક સમય મુજબ) |
દશમી તિથિનો પ્રારંભ | 13 March 2026, સવારે 06:30 કલાકે |
દશમી તિથિનું સમાપન | 14 March 2026, સવારે 08:11 કલાકે |
પવિત્ર દોરા (ડોરા) નું મહત્વ અને પૂજા વિધિ
દશા માતાના વ્રતમાં સૂતર અથવા રેશમી દોરાનું વિશેષ મહત્વ છે. મહિલાઓ 10 અલગ-અલગ ધાગાઓને ભેગા કરીને એક જાડો દોરો બનાવે છે અને તેમાં 10 ગાંઠો લગાવે છે. આ 10 ગાંઠો જીવનના 10 મહત્વપૂર્ણ પાસાઓ અને દશાઓનું પ્રતીક છે. પૂજા દરમિયાન આ દોરાને માતાની પ્રતિમા અથવા પીપળાના વૃક્ષ પાસે રાખીને અભિમંત્રિત કરવામાં આવે છે. પૂજા વિધિ પૂર્ણ થયા બાદ, મહિલાઓ માતાના આશીર્વાદ સ્વરૂપે આ પવિત્ર દોરાને પોતાના ગળામાં ધારણ કરે છે.
દશા માતા વ્રતના કડક નિયમો અને પરંપરાઓ
આ વ્રતના નિયમો અત્યંત કડક અને મહત્વપૂર્ણ છે, જેનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે:
દોરો ધારણ કરવાનો સમય: પરંપરા મુજબ, પૂજા બાદ ધારણ કરેલો આ પવિત્ર દોરો ઓછામાં ઓછો એક વર્ષ સુધી પહેરી રાખવો જોઈએ. ત્યારબાદ આગામી વર્ષે વૈશાખ માસની કોઈ શુભ તિથિ પર તેને વિધિવત ખોલવામાં આવે છે.
ભોજનના નિયમો: દશા માતાના વ્રતમાં અન્ન ગ્રહણ કરવાની મનાઈ છે. આ દિવસે મહિલાઓ માત્ર ગળ્યું ભોજન જ કરે છે. જોકે, કેટલાક પ્રદેશોમાં આ દિવસે એક સમય ઘઉંના લોટમાંથી બનેલી વાનગી ખાઈ શકાય છે.
પીપળા પૂજા અને કથા: આ વ્રતની મુખ્ય પૂજા પીપળાના વૃક્ષ પાસે કરવામાં આવે છે. તમામ મહિલાઓ એકઠી થઈને પીપળાની પરિક્રમા કરે છે, સૂતરનો દોરો વીંટે છે અને સાથે બેસીને દશા માતાની પવિત્ર વ્રત કથાનું શ્રવણ કરે છે.
નોંધ: એવું માનવામાં આવે છે કે આ પવિત્ર દોરો જીવનમાં સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને પરિવારમાં ખુશાલી લાવે છે. સાથે જ તે ઘરની આર્થિક સ્થિતિ અને સંબંધોમાં મધુરતા જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.
