Israel News: ભારત અને ઈઝરાયલ વચ્ચેના સંબંધો માત્ર રાજદ્વારી, વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક સહયોગ પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચે સદીઓ જૂનું એક અનોખું સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક જોડાણ પણ રહેલું છે. હવે આ સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવતા એક ગૌરવપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. ટૂંક સમયમાં ઈઝરાયલમાં મરાઠા સામ્રાજ્યના સ્થાપક અને હિંદવી સ્વરાજના પ્રણેતા છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની ભવ્ય પ્રતિમા સ્થાપિત થવા જઈ રહી છે. આ નિર્ણય માત્ર એક મહાન યોદ્ધાને અપાતું સન્માન નથી, પરંતુ ભારત અને યહૂદી સમુદાય વચ્ચે સદીઓથી રહેલા ઐતિહાસિક સંબંધોની પણ યાદ અપાવે છે. ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્રમાં વસેલા ‘બેને ઈઝરાયલ’ યહૂદી સમુદાય અને શિવાજી મહારાજ વચ્ચેનું જોડાણ આજે ફરી ચર્ચામાં આવ્યું છે.
કોણ છે ‘બેને ઈઝરાયલ’ સમુદાય?
ભારતમાં યહૂદી સમુદાયનો ઇતિહાસ ખૂબ જ જૂનો માનવામાં આવે છે. મહારાષ્ટ્રના કોંકણ પટ્ટામાં સદીઓ પહેલા આવીને વસેલા યહૂદીઓનો એક સમુદાય ‘બેને ઈઝરાયલ’ તરીકે ઓળખાય છે. આ સમુદાયને ભારતનો સૌથી પ્રાચીન યહૂદી સમુદાય માનવામાં આવે છે. સલસમય જતાં આ લોકો મહારાષ્ટ્રની સંસ્કૃતિ સાથે એટલા ભળી ગયા કે તેમણે મરાઠી ભાષા, પરંપરા, વસ્ત્રો અને સ્થાનિક જીવનશૈલી અપનાવી લીધી હતી. જોકે તેમણે પોતાની ધાર્મિક ઓળખ અને યહૂદી પરંપરાઓને પણ જાળવી રાખી હતી. આજે પણ આ સમુદાયના ઘણા લોકો પોતાને ‘મરાઠી યહૂદી’ તરીકે ઓળખાવે છે.
શિવાજી મહારાજના સ્વરાજમાં યહૂદી સમુદાયની ભૂમિકા
ઇતિહાસકારોના જણાવ્યા મુજબ છત્રપતિ શિવાજી મહારાજના સમયમાં સ્વરાજની સ્થાપના માટે વિવિધ સમાજ અને સમુદાયોના લોકોએ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું. શિવાજી મહારાજની નીતિઓમાં ધર્મ કરતાં વફાદારી, ક્ષમતા અને દેશપ્રેમને વધુ મહત્વ આપવામાં આવતું હતું. કોંકણ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં વસતા ‘બેને ઈઝરાયલ’ સમુદાયના ઘણા લોકોએ મરાઠા સામ્રાજ્યની સૈન્ય અને વહીવટી વ્યવસ્થામાં મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ સંભાળી હતી. ખાસ કરીને મરાઠા નૌકાદળ અને દરિયાકાંઠાના કિલ્લાઓની સુરક્ષામાં તેમની ભૂમિકા નોંધપાત્ર માનવામાં આવે છે.
વફાદારી અને બહાદુરીને મળ્યું હતું સન્માન
શિવાજી મહારાજ પોતાના શાસનમાં દરેક સમાજને સમાન તક આપતા હતા. ઇતિહાસમાં એવા અનેક ઉદાહરણો મળે છે જેમાં વિવિધ ધર્મ અને સમુદાયોના લોકોને તેમની ક્ષમતા અનુસાર જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. ‘બેને ઈઝરાયલ’ સમુદાયના સભ્યોની વફાદારી અને બહાદુરીથી પ્રભાવિત થઈને શિવાજી મહારાજે તેમને પોતાના વહીવટી તંત્ર અને સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન આપ્યું હતું. આ કારણે યહૂદી સમુદાયમાં આજે પણ શિવાજી મહારાજ પ્રત્યે વિશેષ આદર જોવા મળે છે.
આ પણ વાંચો: ટ્રમ્પનો સૌથી મોટો દાવો: ઇરાને પરમાણુ હથિયારો પર 'સરેન્ડર' કર્યું, શું હવે થશે મોટી ડીલ?
ઈઝરાયલ સાથેનું ઐતિહાસિક જોડાણ
1948માં ઈઝરાયલ દેશની સ્થાપના બાદ મહારાષ્ટ્રના ‘બેને ઈઝરાયલ’ સમુદાયના હજારો લોકો ઈઝરાયલ જઈને વસ્યા હતા. જોકે નવી ભૂમિ પર સ્થાયી થયા પછી પણ તેમણે પોતાની ભારતીય અને મરાઠી ઓળખ જાળવી રાખી હતી. આજે પણ ઈઝરાયલમાં રહેતા ઘણા યહૂદી પરિવારો મરાઠી ભાષા બોલે છે, ભારતીય તહેવારો અને પરંપરાઓ સાથે જોડાયેલા છે તથા મહારાષ્ટ્ર પ્રત્યે વિશેષ લાગણી ધરાવે છે. આ કારણોસર શિવાજી મહારાજ તેમની સાંસ્કૃતિક સ્મૃતિનો પણ એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ ગણાય છે.
પ્રતિમા સ્થાપનાનું શું છે મહત્ત્વ?
ઈઝરાયલમાં છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની પ્રતિમા સ્થાપિત થવી માત્ર એક ઐતિહાસિક વ્યક્તિત્વને અપાતું સન્માન નથી, પરંતુ તે ભારત અને ઈઝરાયલ વચ્ચેના સાંસ્કૃતિક સંબંધોની પણ મજબૂત નિશાની છે. આ પ્રતિમા બંને દેશોના લોકો વચ્ચેના વિશ્વાસ, ઐતિહાસિક જોડાણ અને પરસ્પર સન્માનનું પ્રતિક બનશે. સાથે જ તે આગામી પેઢીને એ સંદેશ આપશે કે શિવાજી મહારાજનું સ્વરાજ અને સર્વસમાવેશક શાસન માત્ર એક પ્રદેશ પૂરતું મર્યાદિત નહોતું, પરંતુ વિવિધ સમાજોને સાથે લઈને આગળ વધવાના વિચારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું હતું.
વૈશ્વિક સ્તરે વધતું શિવાજી મહારાજનું પ્રભાવ
છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની પ્રતિમાઓ આજે માત્ર ભારત જ નહીં પરંતુ વિશ્વના વિવિધ દેશોમાં સ્થાપિત થઈ રહી છે. તેમના શૌર્ય, નેતૃત્વ, ન્યાય અને રાષ્ટ્રપ્રેમના આદર્શો વિશ્વભરમાં પ્રેરણાસ્ત્રોત તરીકે જોવામાં આવે છે.
ઈઝરાયલમાં સ્થાપિત થનારી આ પ્રતિમા પણ ભારતના ગૌરવશાળી ઇતિહાસ અને બંને દેશો વચ્ચેના અનોખા સંબંધોને નવી ઓળખ આપશે.






