અમદાવાદના સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર કસ્ટમ્સ વિભાગે ફરી એકવાર સોનાની દાણચોરીના મોટા રેકેટ સામે મહત્વની કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. દુબઈથી અમદાવાદ આવેલી ઇન્ડિગો એરલાઇન્સની ફ્લાઇટમાં અત્યંત ચતુરાઈથી છુપાવી રાખવામાં આવેલા લગભગ 2.8 કિલોગ્રામ વજનના 24 વિદેશી મૂળના સોનાના બિસ્કિટ કસ્ટમ્સ અધિકારીઓએ જપ્ત કર્યા છે. ભારતીય બજારમાં આ સોનાની કિંમત ₹4.26 કરોડથી વધુ હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ ઘટનાએ એરપોર્ટ સુરક્ષા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્મગલિંગ નેટવર્ક અંગે ફરી એકવાર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.
અમદાવાદ કસ્ટમ્સ વિભાગે 12 જૂન, 2026ના રોજ હાથ ધરેલી એક મહત્વપૂર્ણ કાર્યવાહીમાં દુબઈથી અમદાવાદ આવેલા ઇન્ડિગો એરલાઇન્સના ફ્લાઇટ નંબર 6E-1478માંથી મોટી માત્રામાં સોનું જપ્ત કર્યું છે. કસ્ટમ્સ વિભાગ દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર ફ્લાઇટના આગમન બાદ અધિકારીઓએ રૂટીન તપાસ ઉપરાંત વિશેષ રમેજિંગ ઓપરેશન હાથ ધર્યું હતું. આ તપાસ દરમિયાન એરક્રાફ્ટ એન્જિનિયરોની મદદ લેવામાં આવી હતી, જેના કારણે વિમાનના કેટલાક ટેકનિકલ ભાગોની પણ ચકાસણી કરવામાં આવી હતી.
તપાસ દરમિયાન અધિકારીઓને વિમાનના આગળના લાવેટરી વિસ્તારમાં આવેલા સ્પીકર બોક્સની અંદર શંકાસ્પદ વસ્તુ છુપાવવામાં આવી હોવાની જાણ થઈ હતી. વધુ તપાસ કરતાં સ્પીકર બોક્સની અંદર કાળા રંગની પ્લાસ્ટિક ટેપથી લપેટવામાં આવેલા બે પાઉચ મળી આવ્યા હતા. આ પાઉચોને બહાર કાઢીને તપાસવામાં આવ્યા ત્યારે તેમાં 24 વિદેશી મૂળના સોનાના બિસ્કિટ મળી આવ્યા હતા. તમામ બિસ્કિટ 999.0 શુદ્ધતા ધરાવતા 24 કેરેટ સોનાના હોવાનું નિર્ધારિત થયું હતું.
કસ્ટમ્સ વિભાગના પ્રાથમિક મૂલ્યાંકન મુજબ જપ્ત કરાયેલા સોનાનું કુલ વજન 2,799.3 ગ્રામ એટલે કે લગભગ 2.8 કિલોગ્રામ છે. હાલના સ્થાનિક બજાર મૂલ્યના આધારે આ સોનાની કુલ કિંમત ₹4,26,89,325 આંકવામાં આવી છે. આટલી મોટી માત્રામાં સોનું એક એરક્રાફ્ટની અંદર અત્યંત ગુપ્ત રીતે છુપાવવામાં આવ્યું હોવું દાણચોરીના સંગઠિત પ્રયાસ તરફ સંકેત કરે છે.
અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ સોનાને જે રીતે સ્પીકર બોક્સની અંદર છુપાવવામાં આવ્યું હતું તે સ્પષ્ટ રીતે દાણચોરીના ઈરાદાને દર્શાવે છે. સામાન્ય મુસાફરો અથવા એરલાઇન સ્ટાફની નજરથી દૂર રહે તે માટે આ સ્થાન પસંદ કરવામાં આવ્યું હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. કાળા પ્લાસ્ટિક ટેપથી લપેટીને પાઉચોને અંદર ફિટ કરવામાં આવ્યા હતા જેથી નિયમિત ચકાસણી દરમિયાન તે સરળતાથી નજરે ન ચડે. જોકે કસ્ટમ્સ અધિકારીઓની સતર્કતા અને ટેકનિકલ તપાસના કારણે આ પ્રયાસ નિષ્ફળ ગયો હતો.
આ સમગ્ર ઘટનામાં સૌથી નોંધપાત્ર બાબત એ રહી કે જપ્ત કરાયેલા સોના પર કોઈ વ્યક્તિએ કાયદેસર માલિકીનો દાવો કર્યો નથી. તપાસ દરમિયાન કોઈ મુસાફર, એરલાઇન કર્મચારી અથવા અન્ય કોઈ વ્યક્તિ આગળ આવી ન હોવાથી કસ્ટમ્સ વિભાગે કસ્ટમ્સ એક્ટ, 1962ની સંબંધિત જોગવાઈઓ હેઠળ આ સોનાને ‘અનક્લેઇમ્ડ’ માલ તરીકે જપ્ત કર્યું છે. હવે વિભાગ દ્વારા આ મામલે વધુ તપાસ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે જેથી સોનું કોણે છુપાવ્યું, તેનો અંતિમ રિસીવર કોણ હતો અને આ દાણચોરી પાછળ કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્ક કાર્યરત છે કે નહીં તે જાણી શકાય.
તાજેતરના વર્ષોમાં દુબઈથી ભારત આવતી ફ્લાઇટોમાંથી સોનાની દાણચોરીના અનેક કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે. ભારત અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત વચ્ચેના વ્યાપારિક અને પ્રવાસી અવરજવરના મોટા પ્રમાણને કારણે સ્મગલરો વિવિધ નવી તરકીબો અપનાવી રહ્યા છે. ક્યારેક મુસાફરોના શરીરમાં, કપડાંમાં અથવા સામાનમાં સોનું છુપાવવામાં આવે છે, જ્યારે કેટલાક કિસ્સાઓમાં એરક્રાફ્ટના ટેકનિકલ ભાગો, સીટો, ફૂડ ટ્રોલી અથવા ટોયલેટ જેવા સ્થળોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. અમદાવાદ એરપોર્ટ પર ઝડપાયેલો આ કિસ્સો પણ સ્મગલરો દ્વારા અપનાવવામાં આવતી અત્યંત સુનિયોજિત પદ્ધતિનું ઉદાહરણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
કસ્ટમ્સ વિભાગ દ્વારા એરપોર્ટ પર દેખરેખ વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવી રહી છે અને ખાસ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે. અધિકારીઓ માને છે કે સોનાની દાણચોરી માત્ર આવકવેરા અને કસ્ટમ્સ નિયમોના ઉલ્લંઘન સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે હવાલા, કાળા નાણાં અને અન્ય ગેરકાયદેસર આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ સાથે પણ જોડાયેલી હોઈ શકે છે. તેથી આવા કિસ્સાઓમાં માત્ર જપ્તી પૂરતી નથી પરંતુ સમગ્ર નેટવર્ક સુધી પહોંચવું પણ એટલું જ જરૂરી બની જાય છે.
હાલમાં કસ્ટમ્સ વિભાગ દ્વારા સમગ્ર ઘટનાની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. ફ્લાઇટના ક્રૂ સભ્યો, ગ્રાઉન્ડ હેન્ડલિંગ સ્ટાફ, સીસીટીવી ફૂટેજ અને અન્ય ટેકનિકલ પુરાવાઓની ચકાસણી કરવામાં આવી શકે છે. તપાસના આગામી તબક્કામાં આ સોનાની હેરફેરમાં સંડોવાયેલા લોકોની ઓળખ અને તેમની સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.
