Adhik month: હિંદુ ધર્મમાં અધિક માસ, જેને પુરુષોત્તમ માસ અથવા મલમાસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, વિશેષ આધ્યાત્મિક મહત્વ ધરાવે છે. ભગવાન વિષ્ણુને સમર્પિત માનવામાં આવતા આ પવિત્ર માસ દરમિયાન ઉપવાસ, દાન, જપ અને પૂજાનું વિશેષ ફળ પ્રાપ્ત થતું હોવાનું ધાર્મિક ગ્રંથોમાં વર્ણવાયું છે. માન્યતા મુજબ, અધિક માસના છેલ્લા પાંચ દિવસ ખાસ કરીને અત્યંત પુણ્યદાયક ગણાય છે. શાસ્ત્રોમાં ઉલ્લેખ છે કે આ દિવસોમાં કરવામાં આવેલા કેટલાક ધાર્મિક ઉપાયો વ્યક્તિના જીવનમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ લાવી શકે છે.
અધિક માસના અંતિમ પાંચ દિવસનું ધાર્મિક મહત્વ
અધિક માસ સામાન્ય ચાંદ્ર કેલેન્ડર અને સૂર્ય કેલેન્ડર વચ્ચેનું સંતુલન જાળવવા માટે ઉમેરવામાં આવતો વધારાનો મહિનો છે. ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ આ માસ ભગવાન વિષ્ણુને સમર્પિત છે અને તેને પુરુષોત્તમ માસ તરીકે વિશેષ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.
પુરાણોમાં વર્ણન મળે છે કે આ માસ દરમિયાન કરાયેલા જપ, તપ, દાન અને પૂજાનું ફળ સામાન્ય દિવસોની સરખામણીએ અનેક ગણું વધારે મળે છે. ખાસ કરીને છેલ્લા પાંચ દિવસોને આધ્યાત્મિક સિદ્ધિ, પાપક્ષય અને ભગવાનની કૃપા મેળવવા માટે ઉત્તમ સમય માનવામાં આવે છે. તેથી ઘણા ભક્તો આ દિવસોમાં વિશેષ પૂજા-અર્ચના અને દાનધર્મ કરે છે.
1. ઘરના મુખ્ય દ્વાર અને તુલસી પાસે દીવો પ્રગટાવવાની માન્યતા
અધિક માસના છેલ્લા પાંચ દિવસોમાં સૂર્યાસ્ત પછી ઘરના મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પર ઘી અથવા તલના તેલનો દીવો પ્રગટાવવાની પરંપરા છે. સાથે જ તુલસીના છોડ પાસે પણ દીવો પ્રગટાવવામાં આવે છે.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ ઉપાય ઘરમાં રહેલી નકારાત્મક ઊર્જાને દૂર કરવામાં મદદરૂપ બને છે અને સકારાત્મકતા વધે છે. તુલસી ભગવાન વિષ્ણુને અતિપ્રિય માનવામાં આવે છે, તેથી તુલસી સમક્ષ દીવો પ્રગટાવવાથી વિશેષ પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. ઘણા ભક્તો માને છે કે આ ઉપાયથી માતા લક્ષ્મીનું ઘર તરફ આગમન થાય છે અને આર્થિક સ્થિતિમાં સુધારો આવે છે.
2. ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની વિશેષ પૂજા
અધિક માસના અંતિમ દિવસોમાં સવારે સ્નાન કરીને ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની વિધિવત પૂજા કરવાની માન્યતા છે. પૂજામાં ફૂલ, અક્ષત, તુલસીદળ, કેસર અને અન્ય શુભ સામગ્રી અર્પણ કરવામાં આવે છે.
આ દરમિયાન “ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય” મંત્રનો જાપ કરવો વિશેષ ફળદાયક માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક ગ્રંથોમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભગવાન વિષ્ણુની ભક્તિથી જીવનમાં સ્થિરતા, શાંતિ અને સફળતા પ્રાપ્ત થાય છે, જ્યારે માતા લક્ષ્મીની કૃપાથી ધન-ધાન્ય અને સમૃદ્ધિમાં વધારો થાય છે.
3. પીળી વસ્તુઓનું દાન કેમ માનવામાં આવે છે શુભ?
હિંદુ ધર્મમાં દાનને ખૂબ જ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. અધિક માસના છેલ્લા પાંચ દિવસોમાં પીળા રંગની વસ્તુઓનું દાન વિશેષ શુભ માનવામાં આવે છે.
ચણાની દાળ, કેળા, સત્તુ, હળદર તેમજ પીળા રંગના કપડાં બ્રાહ્મણો અથવા જરૂરિયાતમંદ લોકોને દાન કરવાની પરંપરા છે. માન્યતા અનુસાર, આવા દાનથી વ્યક્તિના પાપોમાં ઘટાડો થાય છે અને પૂર્વજોના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે.
ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ દાન માત્ર પુણ્ય મેળવવાનો માર્ગ નથી, પરંતુ સમાજમાં સહભાગિતા અને સેવા ભાવનાને મજબૂત બનાવવાનો પણ એક મહત્વપૂર્ણ ઉપાય છે.
4. પંચામૃત અર્પણ કરવાની પરંપરા
પંચામૃત હિંદુ પૂજામાં વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે. દૂધ, દહીં, ઘી, મધ અને ખાંડથી તૈયાર થતું પંચામૃત ભગવાનને અર્પણ કરવામાં આવે છે.
અધિક માસના છેલ્લા પાંચ દિવસોમાં ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીને પંચામૃત અર્પણ કરીને તેમાં તુલસીદળ ઉમેરવાની માન્યતા છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ, આ ઉપાયથી ઘરમાં સુખ, શાંતિ અને સૌહાર્દનું વાતાવરણ સર્જાય છે.
ઘણા ભક્તો આ દિવસોમાં પંચામૃતનો પ્રસાદ પરિવારજનો સાથે વહેંચે છે, જેને શુભ અને કલ્યાણકારી માનવામાં આવે છે.
5. વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામનો પાઠ
વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામ હિંદુ ધર્મના સૌથી પવિત્ર સ્તોત્રોમાંનું એક ગણાય છે. તેમાં ભગવાન વિષ્ણુના હજાર નામોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
અધિક માસના છેલ્લા પાંચ દિવસોમાં વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામનો નિયમિત પાઠ કરવો અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે. જો દરરોજ સંપૂર્ણ પાઠ શક્ય ન હોય, તો દિવસમાં એક વખત તેનો પાઠ અથવા શ્રવણ કરવાની પણ ભલામણ કરવામાં આવે છે.
ધાર્મિક માન્યતા મુજબ, વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામનું સ્મરણ મનને શાંતિ આપે છે, નકારાત્મક વિચારો ઘટાડે છે અને ભક્તિભાવમાં વધારો કરે છે. ઘણા લોકો તેને જીવનની મુશ્કેલીઓમાંથી બહાર આવવા માટે આધ્યાત્મિક શક્તિનો સ્ત્રોત માને છે.
આ પણ વાંચો: જૂનમાં ગ્રહોની મોટી ઉથલપાથલ! : જાણો કઈ રાશિવાળા પર વરસશે ધન-સફળતા અને કોને રહેવું પડશે સાવધાન
ભક્તોને આધ્યાત્મિક રીતે જોડાવાની વધુ એક તક
આજના વ્યસ્ત જીવનમાં ઘણા લોકો આખા અધિક માસ દરમિયાન નિયમિત ઉપવાસ અથવા વિશેષ પૂજા કરી શકતા નથી. આવા સમયે અધિક માસના છેલ્લા પાંચ દિવસ ભક્તોને આધ્યાત્મિક રીતે જોડાવાની વધુ એક તક આપે છે.
જ્યાં એક તરફ આ ઉપાયો ધાર્મિક શ્રદ્ધા સાથે જોડાયેલા છે, ત્યાં બીજી તરફ દાન, પ્રાર્થના અને સકારાત્મક વિચારસરણી જેવા મૂલ્યોને પણ પ્રોત્સાહિત કરે છે. તેથી આ દિવસો માત્ર ધાર્મિક વિધિઓ પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ વ્યક્તિગત અને સામાજિક જીવનમાં સકારાત્મકતા લાવવાનો પણ સંદેશ આપે છે.
