અમદાવાદ પાસે આવેલું એક અદભૂત 'મીની હિલ સ્ટેશન' : ગુજરાતનું એવું પર્યટન સ્થળ જ્યાં કુદરત, ઈતિહાસ અને સાહસનો ત્રિવેણી સંગમ છે!

શું તમે ક્યારેય એવો ગઢ જોયો છે જેના વિશે લોકગીતો ગવાય છે? "ઈડરિયો ગઢ જીત્યા રે આનંદ ભયો..." આ પંક્તિ સાંભળતા જ સાબરકાંઠાના ઈડર નગરની એ વિરાટ શીલાઓ આંખ સામે તરી આવે છે. અમદાવાદથી માત્ર 120 કિલોમીટર દૂર આવેલું આ શહેર માત્ર એક પર્યટન સ્થળ નથી, પણ હજારો વર્ષોના ઈતિહાસ, રહસ્ય અને સાહસનું સંગમસ્થાન છે.

કેમ કહેવાય છે આ ગઢને અજેય?

ઈડરનો ગઢ એટલે કુદરતી કિલ્લેબંધીનો ઉત્તમ નમૂનો. અરવલ્લીની ગિરિમાળાઓના દક્ષિણ છેડે આવેલો આ ગઢ સમુદ્રની સપાટીથી 639 ફીટની ઊંચાઈ પર છે. તેનો ઈતિહાસ મહાભારત કાળ જેટલો જૂનો છે. સંસ્કૃતમાં તેને 'ઈલ્વ-દુર્ગ' કહેવામાં આવતો, જેનો અર્થ થાય છે 'એવો કિલ્લો જેને જીતવો અત્યંત મુશ્કેલ છે'.

ગઢ પર જોવાલાયક મુખ્ય આકર્ષણો:

1. ઝરણેશ્વર મહાદેવ: ગઢ ચઢતા જ એક કુદરતી ગુફામાં બિરાજતા શિવજીના દર્શન થાય છે. અહીં ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં પણ શિવલિંગ પર કુદરતી રીતે જળધારા વહેતી રહે છે.

2. રૂઠી રાણીનું માળિયું: ગઢના સૌથી ઊંચા બિંદુ પર આવેલી આ જગ્યા એટલે મહારાજા રાવ નારણદાસના રાણીની નિવાસસ્થાન, જે તેમના રિસામણાને કારણે પ્રખ્યાત છે. અહીંથી આખું ઈડર શહેર મંત્રમુગ્ધ કરી દે તેવું દેખાય છે.

3. દોલત મહેલ: પહાડની ટોચ પર આવેલો આ ભવ્ય મહેલ મહારાજા દોલતસિંહજીએ બનાવ્યો હતો. તેની સ્થાપત્યકળા અને કોતરણી જોવા જેવી છે.

4. જૈન દેરાસરો: અહીં 2500 વર્ષ જૂના અને અત્યંત સુંદર કોતરણીવાળા જૈન મંદિરો આવેલા છે, જે આ પવિત્ર ભૂમિની શાન વધારે છે.

5. નવગજા પીર અને પંચમુખી હનુમાન: આ ગઢ કોમી એકતાનું પણ પ્રતિક છે, જ્યાં ભવ્ય મંદિરોની સાથે પ્રખ્યાત દરગાહ પણ આવેલી છે.

રસપ્રદ અને અજાણ્યા તથ્યો:

• હિમાલયની વનસ્પતિ: આ ગઢ પર આવેલા એક કુંડમાં 'ટાઢોળી' નામની દુર્લભ વનસ્પતિ જોવા મળે છે, જે સામાન્ય રીતે માત્ર હિમાલયમાં જ થાય છે!

• વિચિત્ર પથ્થરો: ઈડર તેના વિશિષ્ટ આકારના ગ્રેનાઈટ પથ્થરો માટે જાણીતું છે. અહીં કેટલાક પથ્થરો સાપ કે પકોડી જેવા આકારના જોવા મળે છે.

• લાકડાના રમકડાં: ગઢની સાથે ઈડર તેના હાથે બનાવેલા રંગબેરંગી લાકડાના રમકડાં માટે આખા ભારતમાં પ્રખ્યાત છે.

મુલાકાત લેનારાઓ માટે લેટેસ્ટ ટિપ્સ:

• ટ્રેકિંગ: જો તમે એડવેન્ચરના શોખીન હોવ તો ગઢ ચઢવા માટે વહેલી સવારનો સમય બેસ્ટ છે. લગભગ 700 થી વધુ પગથિયાં ચઢવા માટે શારીરિક ક્ષમતા જરૂરી છે.

• બેસ્ટ સમય: મુલાકાત માટે October to March (શિયાળો) શ્રેષ્ઠ છે. ચોમાસામાં પણ અહીં પ્રકૃતિ સોળે કળાએ ખીલેલી હોય છે.

• નજીકના સ્થળો: ઈડરની મુલાકાત લો ત્યારે નજીકમાં આવેલું પોલો ફોરેસ્ટ જોવાનું ચૂકતા નહીં, જે માત્ર 40 કિલોમીટર દૂર છે.

  
  શું તમે તમારા આગામી વીકેન્ડ પર આ અજેય ગઢને સર કરવા તૈયાર છો?