વર્ષના પાંચમા મહિનાનો આ 28મો દિવસ ઇતિહાસના પાના પર પોતાનું એક ખાસ મહત્વ ધરાવે છે. દેશ અને દુનિયામાં આજના દિવસે ઘણી મોટી રાજકીય, સામાજિક અને વૈજ્ઞાનિક ઘટનાઓ આકાર પામી છે. વૈશ્વિક સ્તરે આજે માનવ અધિકારોની રક્ષા માટે સમર્પિત 'એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ ડે' મનાવવામાં આવે છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દુનિયાભરમાં લોકોના અધિકારો પ્રત્યે જાગૃતિ ફેલાવવાનો છે. આ સિવાય ભારત દેશના મહાન સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને પ્રખર રાષ્ટ્રવાદી નેતા વિનાયક દામોદર સાવરકર, જેમને આખું દેશ વીર સાવરકરના નામથી ઓળખે છે, તેમનો જન્મદિવસ પણ આજે જ છે. આવો વિગતવાર નજર કરીએ ઇતિહાસની ડાયરીમાં નોંધાયેલી આજના દિવસની અન્ય મુખ્ય કડીઓ પર.
ઇતિહાસના પાનામાંથી: 28 મેના રોજ ઘટેલી વૈશ્વિક અને રાષ્ટ્રીય ઘટનાઓ
સૈયદ વંશની સ્થાપના (1414): ભારતના મધ્યકાલીન ઇતિહાસમાં આજના દિવસે ખિઝર ખાને દિલ્હીની સત્તા પોતાના હાથમાં લઈને સૈયદ વંશના શાસનનો પાયો નાખ્યો હતો.
ફ્રાન્સ વિરુદ્ધ યુદ્ધ (1674): જર્મનીની સંસદ દ્વારા સત્તાવાર રીતે ફ્રાન્સ સામે યુદ્ધની ઘોષણા કરવામાં આવી હતી.
જેમ્સ બોન્ડના સર્જકનો જન્મ (1908): દુનિયાભરમાં લોકપ્રિય બનેલી જાસૂસી નવલકથા 'જેમ્સ બોન્ડ'ના લેખક ઇયાન ફ્લેમિંગનો જન્મ આજના દિવસે થયો હતો.
દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધની ઘટના (1940): બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન બેલ્જિયમની સેનાએ જર્મનીના સૈન્ય સામે આત્મસમર્પણ કરી દીધું હતું.
મહિલાઓને મતાધિકાર (1952): ગ્રીસ દેશે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લઈને મહિલાઓને મતદાન કરવાનો કાનૂની અધિકાર આપ્યો હતો.
અવકાશ વિજ્ઞાનમાં સફળતા (1959): અમેરિકાએ સ્પેસ રિસર્ચ અંતર્ગત બે વાંદરાઓને સફળતાપૂર્વક અંતરિક્ષમાં મોકલ્યા હતા.
એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ (1961): આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માનવ અધિકારો માટે લડતી સંસ્થા એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
કુદરતી હોનારત (1963): બંગાળની ખાડીમાં ત્રાટકેલા એક ભયાનક ચક્રવાતી તોફાને ભારે તબાહી મચાવી હતી, જેમાં આશરે 22 હજાર લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા.
દરિયાઈ સફરનો રેકોર્ડ (1967): 65 વર્ષના બ્રિટિશ નાવિક સર ફ્રાન્સિસ ચિચેસ્ટર માત્ર એક નાની બોટ લઈને એકલા હાથે આખી દુનિયાની પરિક્રમા પૂર્ણ કરી પોતાના ઘરે પરત ફર્યા હતા.
મંગળ મિશન (1971): સોવિયેત રશિયાએ લાલ ગ્રહ ગણાતા મંગળની સપાટી પર ઉતરવા માટે પોતાનું પ્રથમ સ્પેસક્રાફ્ટ 'માર્સ-3' લોન્ચ કર્યું હતું.
પાકિસ્તાનનું ન્યુક્લિયર ટેસ્ટિંગ (1998): ભારતના પરમાણુ પરીક્ષણના જવાબમાં પાકિસ્તાને બલૂચિસ્તાનની ચાગાઈ પહાડીઓ પર પાંચ પરમાણુ પરીક્ષણો કરીને પોતાની ન્યુક્લિયર ક્ષમતાનું પ્રદર્શન કર્યું હતું, જેના લીધે અમેરિકા સહિતના દેશોએ તેના પર આર્થિક પ્રતિબંધો લગાવ્યા હતા.
ચીનની રાજદ્વારી મુલાકાત (2000): ભારતના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ કે. આર. નારાયણન બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને મજબૂત કરવાના હેતુથી છ દિવસની સત્તાવાર યાત્રા પર બેઇજિંગ પહોંચ્યા હતા.
રાજાશાહીનો અંત (2008): ભારતના પડોશી દેશ નેપાળમાં વર્ષો જૂની એટલે કે આશરે 240 વર્ષ જૂની રાજશાહી શાસન વ્યવસ્થાનો સત્તાવાર રીતે અંત આવ્યો હતો.
માનવતાનો અવાજ: એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ ડે
છેલ્લા પાંચ દાયકા કરતાં વધુ સમયથી દર વર્ષે 28 મેના દિવસને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માનવ અધિકાર દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. વિતેલા વર્ષોમાં વૈશ્વિક રાજકારણમાં માનવ અધિકારોનો મુદ્દો હંમેશા કેન્દ્ર સ્થાને રહ્યો છે. શોષણ સામે અવાજ ઉઠાવવાથી લઈને બાળ મજૂરી જેવી સામાજિક બદીઓને નાબૂદ કરવા સુધી, આ સંસ્થા વિશ્વને સુરક્ષિત અને સમાન બનાવવા માટે સતત પ્રયત્નશીલ રહે છે.
આજના દિવસે જન્મેલી જાણીતી હસ્તીઓ
વીર સાવરકર (1883): ભારતીય ક્રાંતિના પ્રણેતા, અદભુત વક્તા, ફિલસૂફ અને મહાન કવિ વિનાયક દામોદર સાવરકરનો જન્મ થયો હતો.
એન. ટી. રામારાવ (1923): તેલુગુ સિનેમાના સુપરસ્ટાર અભિનેતા અને આંધ્રપ્રદેશના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી તેમજ તેલુગુ દેશમ પાર્ટીના સ્થાપકનો જન્મ થયો હતો.
ડી.વી. પલુસ્કર (1921): ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતના પ્રખ્યાત ગાયક.
પિનાકી ચંદ્ર ઘોષ (1952): દેશના સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયના પૂર્વ ન્યાયાધીશ અને ભારતના પ્રથમ લોકપાલ.
પ્રતિમા ભૌમિક (1969): ભારતીય જનતા પાર્ટીના અગ્રણી મહિલા નેતા.
આજના દિવસે દુનિયાને અલવિદા કહેનાર મહાનુભાવો
વિજય સિંહ પથિક (1954): દેશની આઝાદીની લડતમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવનાર જાણીતા સ્વતંત્રતા સેનાની.
મહેબૂબ ખાન (1964): ભારતીય સિનેમા જગતને ક્લાસિક ફિલ્મો આપનાર દિગ્ગજ નિર્માતા અને નિર્દેશક.
ગોપાલ પ્રસાદ વ્યાસ (2005): હિન્દી સાહિત્ય જગતના લોકપ્રિય કવિ અને જાણીતા લેખક.
